Rok 2024 w AGH

Wybory rektorskie

Rok 2024 był rokiem wyborczym. Trwające od marca do czerwca głosowania wyłoniły władze uczelni oraz skład Senatu na kadencję 2024–2028. Pod koniec kwietnia Uczelniane Kolegium Elektorskie AGH wybrało Rektora – został nim jedyny kandydat na to stanowisko prof. dr hab. inż. Jerzy Lis. Obecna kadencja jest jego drugą na tym stanowisku. W zespole rektorskim znaleźli się: Prorektor ds. Nauki prof. Marek Gorgoń, Prorektor ds. Współpracy prof. Rafał Wiśniowski, Prorektor ds. Kształcenia prof. Krzysztof Mendrok, Prorektor ds. Studenckich prof. Rafał Dańko oraz Prorektor ds. Ogólnych prof. Tadeusz Telejko.

Współpraca w kluczowych obszarach

Akademia Górniczo-Hutnicza i Krakowski Park Technologiczny połączyły siły, aby w ramach sieci NATO DIANA (Defence Innovation Accelerator for the North Atlantic) poprowadzić wspólnie polski oddział akceleratora innowacji obronnych NATO – Krakow DIANA Accelerator. Celem DIANA jest połączenie kompetencji naukowców, innowatorów oraz start-upów współpracujących nad rozwiązaniami deep tech z jednostkami sektora obronnego i wojskowego. Głównym obszarem działalności krakowskiego ośrodka jest wsparcie realizacji programów akceleracyjnych w obszarze rozwiązań technologicznych potrzebnych do zagwarantowania bezpieczeństwa i obronności wszystkich krajów sojuszniczych NATO. AGH zapewnia akcelerację technologiczną oraz dostęp do infrastruktury badawczej i laboratoryjnej. Oznacza to w praktyce rozwój w kluczowych obszarach naszej aktywności naukowej, w tym między innymi w obszarze IT, a zwłaszcza cyberbezpieczeństwa i sztucznej inteligencji, w sektorze technologii obronnych, energetyki, surowców i technologii materiałowych i wielu innych.

Centrum Technologii Kosmicznych AGH przystąpiło do nowo powołanego Polskiego Partnerstwa dla Obserwacji Ziemi i wspólnie z pozostałymi sygnatariuszami będzie tworzyć nowe technologie obrazowania Ziemi i opracowywać rodzimą strategię kosmiczną.
Stworzony w Centrum Technologii Kosmicznych AGH MXene in LEO (MXene Material and Wearable Device Experiments in Low-Earth Orbit Space Habitat) będzie jednym z eksperymentów, które polski astronauta dr Sławosz Uznański przeprowadzi na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej w ramach misji Ignis. Eksperyment ten skupia się na badaniu MXenów – nowoczesnych nanomateriałów o wielu potencjalnych zastosowaniach w trakcie misji kosmicznych. Misja Ignis to przełomowe wydarzenie, które wyznacza nowy etap w rozwoju polskiego sektora kosmicznego i krok milowy dla polskiej nauki oraz technologii.

Przy współpracy AGH i z wykorzystaniem mocy obliczeniowej dwóch najpotężniejszych obecnie superkomputerów w Polsce – Atheny i Heliosa z Akademickiego Centrum Komputerowego Cyfronet AGH, powstał Bielik – polski model językowy, porównywany do ChatGPT, ale na gruncie całkowicie polskim. Bielik-11B-v2 to duży model językowy (Large Language Models, LLM), nad którym pracował zespół działający w ramach Fundacji Speakleash ze wsparciem ACK CYFRONET AGH. W skład zespołu weszły osoby pracujące w polskich przedsiębiorstwach, badacze i badaczki z ośrodków naukowych oraz studenci i studentki kierunków związanych ze sztuczną inteligencją. Prace nad polskim modelem trwały ponad rok. AGH wsparła zespół niezbędną wiedzą ekspercką i naukową, a przede wszystkim umożliwiła wykorzystanie odpowiednich mocy obliczeniowych superkomputerów niezbędnych do stworzenia modelu.

Warto przy tej okazji wspomnieć, że w roku 2024 po raz pierwszy w historii polskiej informatyki aż cztery superkomputery z jednego ośrodka – ACK Cyfronet AGH – znalazły się na prestiżowej liście TOP500. Ponadto Helios zajął trzecie miejsce na liście Green500 – najefektywniejszych energetycznie superkomputerów. Dotychczas żaden polski system nie uplasował się tak wysoko.

Nasza uczelnia jako jedna z nielicznych w Polsce uzyskała od Urzędu Komunikacji Elektronicznej pozwolenie radiowe na użytkowanie prywatnej sieci 5G. To efekt konsorcyjnego projektu „Krajowe laboratorium sieci i usług 5G wraz z otoczeniem: PL-5G”, którego głównym celem było zbudowanie infrastruktury badawczej do prowadzenia badań dotyczących technologii i usług 5G. Sieć 5G w AGH pozwala naukowcom i naukowczyniom z wyprzedzeniem przeprowadzać testy, badania i analizy, istotne zarówno z punktu widzenia operatora jak i użytkownika końcowego. W ramach prowadzonego projektu Instytut Telekomunikacji na Wydziale Informatyki, Elektroniki i Telekomunikacji w wzbogacił się o cztery laboratoria: Laboratorium sieci 5G, Laboratorium symulatorów i aparatury pomiarowej, Laboratorium otoczenia sieci 5G w zakresie badań IoT oraz Laboratorium otoczenia sieci 5G w zakresie badań multimediów. 

AGH weszła w skład Polskiej Inicjatywy na rzecz Naturalnego Wodoru Geo-Hydrogen, której głównym celem są wspólne prace w zakresie między innymi badań naukowych oraz projektów badawczo-rozwojowych, typowanie obszarów poszukiwania złóż naturalnego wodoru w Polsce oraz rozwój technologii związanych z potencjalną eksploatacją tego surowca. Ponadto inicjatywa zakłada działania mające na celu rozwój technologii związanych z potencjalną eksploatacją tych zasobów, a także określenie ekonomicznych uwarunkowań ich wydobycia. W ramach działań edukacyjnych i popularyzacyjnych planowane jest organizowanie praktyk dla studentów i studentek, konferencji naukowych oraz wspólnych publikacji naukowych i popularno-naukowych.

Europejskie standardy i sieć międzynarodowych kontaktów

AGH otrzymała wyróżnienie HR Excellence in Research nadawane przez Komisję Europejską instytucjom, które wdrażają zasady Europejskiej Karty Naukowca. Uczelnia znalazła się tym samym w gronie najlepszych szkół wyższych i instytucji badawczych, które spełniają wysokie standardy w zakresie prowadzenia przejrzystego procesu rekrutacji oraz tworzenia przyjaznych i atrakcyjnych warunków pracy służących rozwojowi kariery naukowej i badawczej.

Nasza uczelnia dołączyła także do prestiżowej, europejskiej sieci EURAXESS – Researchers in Motion, która wspiera zagranicznych naukowców i naukowczynie oraz zatrudniające je instytucje w zakresie mobilności oraz rozwoju kariery. AGH znalazła się tym samym w gronie kilkunastu polskich instytucji zrzeszonych w EURAXESS. Członkostwo w sieci umożliwia udział w europejskich inicjatywach, projektach i wydarzeniach oraz nawiązywanie kontaktów z międzynarodową społecznością.

Osiągnięcia naukowców i naukowczyń

Naukowcy z AGH zostali uhonorowani nagrodami ministra nauki dla najbardziej wyróżniających się przedstawicieli środowiska naukowego i akademickiego oraz nagrodą prezesa rady ministrów za wybitne osiągnięcia naukowe. Badaczka z AGH zdobyła nagrodę naukową „Polityki” w kategorii nauki techniczne. Specjalista od elastografii ultradźwiękowej z AGH zwyciężył w międzynarodowym konkursie. Nasi naukowcy i naukowczynie otrzymali stypendia oraz granty na realizację projektów badawczych z Narodowego Centrum Nauki, Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej i Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.

Szerokie spektrum projektów realizowanych w AGH oraz nowatorskie rozwiązania, nad którymi pracują nasi badacze i badaczki, przedstawialiśmy w naszych kanałach komunikacyjnych. Pisaliśmy między innymi o: nowoczesnych nanomateriałach, które mogą mieć zastosowanie w misjach kosmicznych, opatrunku z mleka wielbłądziego na trudno gojące się rany, fotoprotekcyjnym potencjale niedawno odkrytej pochodnej witaminy E, włókninach na potrzeby bezpiecznych dla zdrowia strażackich strojów ochronnych, inteligentnym systemie wspomagania ratownictwa górskiego, kruszywach, które pomogą przywrócić zieleń do centrum miast, podsłuchiwaniu roślin, badaniach biosensorów, poszukiwaniu markerów wczesnej otyłości, zaopatrywaniu ran szkłem, nieinwazyjnych badaniach najbardziej wartościowych i unikatowych dzieł sztuki na świecie.

Wszystkie teksty dostępne są w serwisie agh.edu.pl/nauka.