10.04.2019

Uroczystość wręczenia godności Profesora Honorowego AGH prof. Danucie Kisielewskiej oraz prof. Kazimierzowi Jeleniowi


10 kwietnia 2019 r. w Auli AGH odbyło się uroczyste posiedzenie Senatu Akademii Górniczo-Hutniczej poświęcone nadaniu godności Profesora Honorowego AGH prof. Danucie Kisielewskiej oraz prof. Kazimierzowi Jeleniowi.

Program uroczystości

  • „Gaude Mater Polonia” w wykonaniu chóru Zespołu Pieśni i Tańca AGH „Krakus”
  • Otwarcie posiedzenia przez Rektora AGH prof. Tadeusza Słomkę
  • Wystąpienie Dziekana Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanejprof. Janusza Wolnego
  • Wystąpienia promotorów
  • Wręczenie dyplomów
  • Wykład Profesora Honorowego AGH prof. Danuty Kisielewskiej
  • Wykład Profesora Honorowego AGH prof. Kazimierza Jelenia
  • „Gaudeamus igitur” w wykonaniu chóru Zespołu Pieśni i Tańca AGH „Krakus”
  • Zakończenie uroczystego posiedzenia Senatu

Relacja fotograficzna z uroczystości – fot. Zbigniew Sulima

 

Prof. dr hab. Danuta Kisielewska urodziła się w 1942 r. w Krakowie. Jest absolwentką Uniwersytetu Jagiellońskiego – w 1965 r. ukończyła fizykę na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii. Stopień doktora uzyskała w 1972 r., a stopień doktora habilitowanego w 1985 r. nadała jej Rada Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1991 r. uzyskała tytuł profesora nauk fizycznych.

Od początku pracy zawodowej związana jest z Akademią Górniczo-Hutniczą. Działalność naukową rozpoczęła w zespole prof. Mariana Mięsowicza, który – obok wielu jego zasług – był propagatorem rozwoju nauk podstawowych w AGH. W szczególności zainicjował on badania w dziedzinie fizyki cząstek elementarnych, dając początek liczącej się obecnie w świecie grupie fizyki cząstek w AGH.

Eksperymenty fizyki cząstek wymagają użycia niezwykle kosztownych akceleratorów oraz detektorów i dlatego prowadzone są w ramach wielkich współprac międzynarodowych. W takich światowych kolaboracjach prof. Danuta Kisielewska prowadziła badania od początku kariery naukowej. W latach 1984–2014 stała na czele zespołu z AGH w eksperymencie ZEUS prowadzonym na akceleratorze HERA w Deutsches Elektronen-Synchrotron (DESY) w Hamburgu. Znacząca pozycja jej grupy w ramach tej współpracy zaowocowała w 1991 r. przystąpieniem do następnego światowego przedsięwzięcia, jakim była budowa akceleratora LHC (Large Hadron Collider) w Europejskim Ośrodku Badań Jądrowych CERN w Genewie. Z inicjatywy prof. Danuty Kisielewskiej zespół z Wydziału Fizyki i Techniki Jądrowej (obecnie Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej) przystąpił do prac związanych z budową akceleratora i detektorów dla eksperymentu ATLAS, a obecnie prowadzi badania w kolaboracji ponad 200 laboratoriów świata. W 2012 r. znalazł się w gronie odkrywców bozonu Higgsa, poszukiwanej od 30 lat cząstki elementarnej, która ma fundamentalne znaczenie w Modelu Standardowym oddziaływań. Odkrycie to potwierdziło proponowany przez Petera Higgsa mechanizm nadawania cząstkom elementarnym masy, za co w 2013 r. otrzymał on Nagrodę Nobla.

W trakcie pracy zawodowej prof. Danuta Kisielewska była kolejno: kierownikiem Samodzielnej Pracowni Fizyki Jądrowej Wysokich Energii, kierownikiem Zakładu Fizyki Cząstek Elementarnych i Detektorów, dziekanem Wydziału Fizyki i Techniki Jądrowej (1993–1999), członkiem Senatu AGH (1993–2012) i przewodniczącą Senackiej Komisji Badań Naukowych, przewodniczącą Sekcji Fizyki Jądrowej i Cząstek Elementarnych w Komitecie Fizyki PAN (1999–2010), członkiem Komisji Współpracy z Ośrodkiem Niemieckiego Synchrotronu Elektronowego (DESY) i przewodniczącą Komisji Współpracy z Zagranicą w Zakresie Badań i Technologii przy Radzie ds. Atomistyki, członkiem Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów (2007–2014), przewodniczącą Sekcji Fizyki Komitetu Badań Naukowych, przewodniczącą Panelu ST2 Narodowego Centrum Nauki, przewodniczącą zespołu ewaluacji ds. fizyki i astronomii w Komitecie Ewaluacji Jednostek Naukowych.

W 1967 r. odbyła staż naukowy w Zjednoczonym Instytucie Badań Jądrowych w Dubnej, a w latach 1972/1973 staż w Instytucie Fizyki Wysokich Energii Austriackiej Akademii Nauk w Wiedniu. Ma za sobą pobyt w Instytucie Fizyki i Astrofizyki im. Maxa Plancka w Monachium (1978/1979), pobyt w Deutsches Elektronen-Synchrotron (DESY) (1986/1987), stypendium Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej w DESY w 1993 r. i wielokrotne późniejsze wizyty, które odbywały się w związku z koordynacją prac kierowanego przez nią zespołu w laboratoriach CERN i DESY.

Znacząca pozycja prof. Danuty Kisielewskiej w międzynarodowym gronie fizyków cząstek pozwoliła na udział jej zespołu w dwóch wiodących światowych eksperymentach (ZEUS na akceleratorze HERA w DESY i ATLAS na LHC w CERN). Jej dorobek publikacyjny to autorstwo lub współautorstwo ponad 1000 publikacji w renomowanych światowych czasopismach fizycznych. Specyfika badań w zakresie fizyki cząstek elementarnych oraz reguły sygnowania prac przez wszystkich członków kolaboracji powodują, że są to publikacje z udziałem licznej grupy autorów, ale w powstanie wielu z nich prof. Danuta Kisielewska wniosła znaczący wkład.

Prof. Danuta Kisielewska została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Za działalność naukową uzyskała trzy nagrody Państwowej Agencji Atomistyki, dwie nagrody Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (w tym jedną za całokształt) i ponad 20 nagród Rektora AGH.

Prywatnie jest szczęśliwa matką syna. Ma troje wnuków i dwóch prawnuków.

 

Prof. dr hab. Kazimierz Jeleń urodził się w 1940 r. w Jordanowie. Tam też uczęszczał do szkoły podstawowej i liceum. Po zdaniu matury w 1958 r. podjął studia na kierunku fizyka na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studia ukończył w 1963 r., uzyskując stopień magistra fizyki na podstawie pracy dyplomowej wykonanej w Instytucie Techniki Jądrowej AGH, w którym został zatrudniony w 1963 r.

W Akademii Górniczo-Hutniczej przepracował ponad pięćdziesiąt lat (aż do emerytury w 2013 r.). W tym czasie przeszedł wszystkie etapy zatrudnienia pracownika naukowo-dydaktycznego – od asystenta do profesora zwyczajnego, podejmując pracę dydaktyczną, naukową i organizacyjną. W roku 1999 został wybrany na stanowisko dziekana Wydziału Fizyki i Techniki Jądrowej (obecnie Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej). Funkcję tę pełnił przez dwie kadencje (do 2005 r.), a następnie w latach 2005–2008 był Prorektorem ds. Nauki AGH.

Zainteresowania i działalność naukowa prof. Kazimierza Jelenia obejmują zagadnienia fizyki jądrowej, a w szczególności technicznej fizyki jądrowej. Pracę w AGH rozpoczął w Pracowni Detektorów Gazowych, w której prowadzono prace nad licznikami Geigera-Müllera i licznikami proporcjonalnymi. Profesor zajmował się zjawiskami zachodzącymi w tych detektorach oraz doskonaleniem ich budowy, a równocześnie chromatografią gazową i detektorami do tej metody analitycznej. Ta tematyka stanowiła podstawę jego pracy doktorskiej (1971 r.) i rozprawy habilitacyjnej (1981 r.). Tytuł profesora uzyskał w 1995 r.

Duże znaczenie w jego karierze naukowej stanowiły wyjazdy zagraniczne. W roku 1971 uzyskał roczne stypendium Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, co zaowocowało wyjazdem do Republiki Federalnej Niemiec, do Niedersächsisches Landesamt für Bodenforschung w Hanowerze. Tam miał możliwość zapoznania się z praktycznymi aspektami spektrometrii masowej w zastosowaniu do badań geologicznych oraz z metodami datowania izotopowego, głównie z wykorzystaniem radiowęgla i trytu (ta tematyka była również rozwijana w AGH). W tym samym instytucie był zatrudniony od 1983 do 1985 r. Zadaniem Profesora było zbudowanie kompletnego półautomatycznego układu do pomiaru aktywności 14C w próbkach o małej zawartości węgla. Układ ten przez wiele lat pracował w Hanowerze, poszerzając zakres mierzonych materiałów.

Bardzo ważnym momentem w pracy Profesora było włączenie jego zespołu do prac w Deutsches Elektronen-Synchrotron (DESY) w Hamburgu przy akceleratorze HERA. Zespół podjął się zaprojektowania, zbudowania i zapewnienia przez ponad dziesięć lat eksploatacji jednego z elementów detektora ZEUS. Dzięki doświadczeniu zdobytemu w DESY zespół otrzymał zaproszenie do współpracy w następnym wielkim eksperymencie – w Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych CERN przy akceleratorze LHC.

Osobny obszar zainteresowań prof. Kazimierza Jelenia stanowi energetyka jądrowa i odnawialne źródła energii. Profesor był kierownikiem Centrum Problemów Energetycznych AGH, które zostało powołane w 2005 r.

Jego osiągnięcia naukowe zawarte są w ponad 120 publikacjach w czasopismach o zasięgu międzynarodowym, cytowanych ponad 7000 razy, i kilkunastu wystąpieniach konferencyjnych. Profesor jest też współredaktorem naukowym dwóch pozycji książkowych „Zarys stanu i perspektyw energetyki polskiej” i „Energetyka jądrowa w Polsce”, a także opracowania „Radiojonizacyjne detektory dla chromatografii gazowej”.

W działalności dydaktycznej koncentrował się na zagadnieniach związanych z fizyką, prowadząc wykłady z fizyki ogólnej dla kilku wydziałów AGH oraz wykłady specjalistyczne z detekcji promieniowania jonizującego, akceleratorów cząstek naładowanych, techniki próżniowej, reakcji termojądrowych, a także ogólny wykład z fizyki technicznej. Jako prodziekan, a później dziekan uczestniczył w przekształceniu Międzyresortowego Instytutu Fizyki i Techniki Jądrowej w wydział (od 1991 r. Wydział Fizyki i Techniki Jądrowej, a od 2004 r. Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej) oraz w uruchomieniu nowych kierunków studiów: Fizyki Komputerowej, Fizyki Medycznej i Energetyki.