Prof. dr hab. inż. Andrzej Manecki

Prof. Andrzej Manecki urodził się w Krakowie 8 września 1933 roku. W 1952 roku podjął studia w Akademii Górniczo-Hutniczej na Wydziale Geologiczno-Poszukiwawczym. W roku 1956 działał aktywnie w wypadkach Października ‘56, w grupie krakowskich studentów niosących pomoc walczącym Węgrom. Po studiach podjął pracę w Katedrze Petrografii AGH, kierowanej przez wybitnego petrografa, mineraloga i gleboznawcę prof. Juliana Tokarskiego, a w latach następnych pracował w Katedrze Mineralogii, Petrografii i Geochemii AGH.

   

Kolejne stopnie i tytuły naukowe uzyskał w AGH: w 1964 – tytuł doktora, a w 1968 r. – doktora habilitowanego. Praca habilitacyjna, w znacznej części eksperymentalna, dotyczyła wymiany jonów alkalicznych w skaleniach w nawiązaniu do toczącej się wówczas wśród geologów światowej dyskusji o procesach granityzacji. W 1978 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1989 r. – tytuł profesora zwyczajnego.

   

Główne nurty naukowych działań profesora to: mineralogia kruszców i krzemianów, kosmomineralogia, petrografia z petrologią, geologia Arktyki oraz mineralogia i geochemia środowiska. W latach 60. XX wieku zainicjował w kraju i nadal kontynuuje badania mineralogiczne materii pozaziemskiej. Tego wyrazem są liczne publikacje i wydana w 2013 r. jego książka Meteorytyka z elementami planetologii, ukazująca przenikanie się problematyki astronomii planetarnej z kosmomineralogią i kosmochemią. Był kierownikiem trzech ekspedycji polarnych AGH na Spitsbergen w 1984, 1985 i 1988 r., a ich pokłosiem jest anglojęzyczna mapa: Geological map of the SW part of Wedel Jarlsberg Land. Badania polarne są kontynuowane przez licznych uczniów profesora. W latach 70. ubiegłego wieku włączył się w nurt badań na rzecz ochrony środowiska przyrodniczego Krakowa i Karpat zgodnie z goetlowską filozofią sozologii. Kierował zespołem AGH w polsko-amerykańskim grancie dotyczącym regionalnych zmian geochemii środowiska. Stworzył nowy kierunek w mineralogii środowiska – aeromineralogię – mineralogię pyłów atmosferycznych, dając temu podstawy naukowe. Z tego tytułu uzyskał w 1988 r. Nagrodę Państwową I stopnia zespołową. W tematyce tej utworzył w AGH szkołę naukową.

   

Autor i współautor wielu podręczników akademickich z mineralogii i petrografii, m.in. Mineralogii szczegółowej. Profesor jest autorem pierwszej polskiej encyklopedii minerałów Encyklopedia minerałów – minerały Ziemi i materii kosmicznej, wyróżnionej Nagrodą PAN im. Stanisława Staszica. Był redaktorem naczelnym wydawnictw: Prace Mineralogiczne, Problemy Ekologiczne Krakowa, a aktualnie redaguje Biuletyn Polarny oraz popularnonaukowy cykl AGH Nauka dla Ciekawych. Wypromował 13 doktorów, z tego 5 jest samodzielnymi pracownikami nauki, a 3 pracuje w zagranicznych uniwersytetach (Szwajcaria, Szwecja). Był animatorem i wieloletnim opiekunem studenckiego ruchu naukowego.

   

Pełnił wiele funkcji m.in.: dziekana Wydziału Geologiczno-Poszukiwawczego w AGH (1984–2000); kierownika Katedry Mineralogii, Petrografii i Geochemii AGH (1992–2002), kierownika Zakładu Sozologii w Instytucie Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN (1995–2000); przewodniczącego Komitetu Nauk Mineralogicznych PAN (1991–2007), a od wielu lat działa w Komitecie Badań Polarnych PAN. Jest członkiem honorowym towarzystw naukowych: Polskiego Towarzystwa Mineralogicznego, Polskiego Towarzystwa Meteorytowego, Polskiego Towarzystwa Magnezologicznego i Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk o Ziemi. W latach 1966–1987 reprezentował Polskę w Commission on Cosmomineralogy, International Mineralogical Association (IMA), a od roku 1988 i aktualnie jest przedstawicielem Polski z głosem stanowiącym w Commission on New Minerals, Nomenclature and Classification IMA. Profesor jest odznaczony Krzyżem Kawalerskim i Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.