Zagadnienia do egzaminu kwalifikacyjnego z dyscypliny Nauki o kulturze i religii

Wstęp do kulturoznawstwa:

 

  1. Rodzaje definicji kultury wg A. Kroebera i C. Cluckhohna.
  2. Kultura a natura – jedność, przeciwieństwo czy sprzeczność?
  3. Nauka i jej podstawowe pojęcia. Teorie i hipotezy naukowe, ich cechy, funkcje i rola w kulturze.
  4. Nauka i jej podstawowe pojęcia. Determinizm – indeterminizm – teleologizm. Emipiryzm i racjonalizm.
  5. Nauka a religia – konflikty i formy dialogu.
  6. Nauka a mitologia i myślenie magiczne.
  7. Racjonalizm i irracjonalizm w kulturze.
  8. Paranauki i ich rola w życiu społecznym.
  9. Cyberkultura, jej cechy i perspektywa rozwoju.
  10. Kultura społeczeństwa globalnego.
  11. Symboliczne pojęcie kultury i człowieka w ujęciu Ernsta Cassirera.
  12. Marksowska wizja kultury.
  13. Psychoanalityczna teoria człowieka i kultury (człowiek w ujęciu Freudowskim, porównanie koncepcji nieświadomości u Freuda i Junga, Jungowska teoria archetypów).
  14. Strukturalistyczne ujęcie kultury (kultura jak język, kulturowe langue i parole, synchroniczne i diachroniczne badanie kultury np. na przykładzie mitu).
  15. Poststrukturalizm Foucaulta i Barthesa (pojęcie władzy-wiedzy, władza a język, funkcjonowanie i oddziaływanie współczesnego mitu).
  16. Rzeczywistość ponowoczesna – diagnozy postmodernistów i teoretyków postmodernizmu (Bauman, Baudrillard, Featherstone).

 

Historia kultury i cywilizacji:

 

  1. Historia kultury i cywilizacji europejskiej: podziały chronologiczne i ich uzasadnienie.
  2. Wiek XIX w historii kultury i cywilizacji: ramy chronologiczne, charakterystyka.
  3. Epoka nowożytna w historii kultury i cywilizacji.
  4. Wieki średnie w historii kultury i cywilizacji.
  5. Obraz świata w nauce europejskiej: przemiany, kontekst kulturowy.
  6. Innowacje technologiczne XIX w. i ich wpływ na przemiany kulturowe.
  7. Miejsce sztuki w kulturze europejskiej: historia.
  8. Technologie powielenia obrazu i tekstu w perspektywie historycznej.
  9. Sztuka Odrodzenia.
  10. Sztuka wieków średnich.
  11. Sztuka epoki baroku.
  12. Kolekcjonerstwo i muzealnictwo w kontekście historii kultury.
  13. Sztuka awangardowa w kontekście kulturowym.
  14. Historia chrześcijaństwa w kontekście przemian kultury europejskiej.
  15. Historia islamu i judaizmu w kontekście kulturowym.
  16. Hinduizm i buddyzm: historia, kontekst kulturowy.

 

Teorie kultury:

 

  1. Problem typologii definicji kultury – różnorodność kryteriów. Problem źródeł kultury.
  2. Adaptacja jako zasadniczy mechanizm tworzenia kultury. Socjobiologia, jej podstawowe założenia.
  3. Adaptacja jako zasadniczy mechanizm tworzenia kultury. Analogie między rozwojem kulturowym i biologicznym – A Wierciński.
  4. Adaptacja jako zasadniczy mechanizm tworzenia kultury. Psychologia ewolucyjna.
  5. Nieświadomość jako źródło kultury. Z. Freud – kultura jako wynik represji i sublimacji. Kultura jako źródło cierpień.
  6. Kultura jako system symboliczny. Pochodzenie i rodzaje symboli.
  7. Język i systemy komunikacji jako źródło kutury. Antropolingwistyka , E. Sapir oraz B. L. Whorf. Język a obraz świata.
  8. Język i systemy komunikacji jako źródło kultury. Językoznawstwo kognitywne. Rola metafory i metonimii w tworzeniu kultury.
  9. Pozajęzykowe systemy komunikacji i ich rola w kulturze.
  10. Wartości jako źródło kultury. Problem sposobu istnienia wartości i ich rodzaje.
  11. Wartości jako źródło kultury. Problem uniwersalizmu wartości – perspektywa filozoficzna i antropologii kulturowej.
  12. Dialog międzykulturowy i formy akulturacji.
  13. Spotkanie tradycyjnych systemów wartości z procesami globalizacji. Perspektywy rozwiązań,
  14. Cechy kultury popularnej.
  15. Cyberkultura a globalizacja.
  16. Kultura Internetu.

 

Metodologia badań kulturoznawczych:

 

  1. Porównaj zalety i wady badań ilościowych i jakościowych w naukach społecznych.
  2. „Oral history” jako metoda badania przeszłości kulturowej.
  3. Metoda wywiadu w naukach humanistycznych.
  4. Zogniskowany wywiad grupowy.
  5. Metody sondażowe w badaniu kultury.
  6. Zasady projektowania ankiet.
  7. Źródła wywołane a źródła zastane.
  8. Analiza semiotyczna tekstów kultury.
  9. Etapy procesu badawczego. Analiza dyskursu
  10. Ilościowa analiza treści.
  11. Obserwacja jako metod badawcza.
  12. Wykorzystanie podejścia etnograficznego w badaniach organizacji i rynku.
  13. Zasady doboru próby w badaniach ilościowych.
  14. Zasady doboru próby w badaniach jakościowych.
  15. Etyczne problemy badań jakościowych.
  16. Badania internetu i nowych mediów.