Nauki socjologiczne

1. Integracja społeczna osób z niepełnosprawnościami jako wyzwanie cywilizacyjne we współczesnych społeczeństwach. Nowe technologie komunikacyjne i ruchy społeczne jako czynniki emancypacji osób z niepełnosprawnościami.

Promotor:dr hab. Barbara Gąciarz prof. AGH

WydziałHumanistyczny

Streszczenie: Niepełnosprawność jest rosnącym problemem społecznym ze względu na przyrost liczby osób z niepełnosprawnościami oraz z powodu narastających trudności w zapewnianiu im wsparcia i opieki na odpowiednim poziomie. Systemy wsparcia instytucjonalnego dla osób z niepełnosprawnością, funkcjonujące w tradycyjnych modelach państwa dobrobytu, osiągnęły granice swoich możliwości zapewniania właściwego standardu życia tym osobom. Konieczna jest zmiana paradygmatu polityki społecznej wobec niepełnosprawności, oparcie jej na modelu społecznym zakładającym pełną podmiotowość osób z niepełnosprawnością w procesie rehabilitacji medycznej i społecznej, dążenie do zapewnienia im warunków niezależnego życia, włączenie ich w rynek pracy. Spełnienie warunków integracji społecznej osób z niepełnosprawnościami wymaga strukturalnych zmian w systemie instytucji publicznych zajmujących się wsparciem dla tych osób. Konieczne jest również nowe podejście do roli i aktywności samych osób z niepełnosprawnościami w procesach ich społecznego włączenia w sferze pracy, przedsiębiorczości, konsumpcji, aktywności obywatelskiej, uczestnictwa w kulturze. Osoby z niepełnosprawnościami uzyskują szanse na pełne korzystanie ze swoich praw człowieka i obywatela wówczas, gdy potrafią się skutecznie samoorganizować, lobbować swoje interesy w strukturach politycznych, uczestniczyć aktywnie w polityce lokalnej, budować sieci wzajemnego wsparcia. Platformą umożliwiającą rozwijanie tożsamości i solidarności środowisk osób z niepełnosprawnościami w coraz większym stopniu stają się nowe technologie komunikacyjne (internet, media społecznościowe). Powstają nowe formy stowarzyszania się osób z niepełnosprawnościami, nowe metody organizowania kampanii społecznych. Innowacje społeczne i technologiczne zmieniają możliwości integrowania społecznego osób z niepełnosprawnością. Zagadnienia te wymagają gruntownych studiów, które pozwolą określić znaczenie i zakres oddziaływania innowacji, które wpływają na sposób funkcjonowania osób z niepełnosprawnościami we współczesnych społeczeństwach.

Zaplecze badawcze: WH AGH zapewnia dostęp do infrastruktury badawczej koniecznej do realizacji zarówno studiów teoretycznych (własny księgozbiór naukowy i dostęp do Biblioteki Głównej AGH; dostęp do internetowych archiwów prac naukowych i publikacji z zakresu nauk społecznych), jak i badań empirycznych. Doktoranci otrzymają podstawowe wsparcie na badania naukowe w ramach subwencji statutowej oraz wsparcie w ubieganiu się o granty badawcze w NCN.

Liczba miejsc: 2

 

2. Nierówności społeczne jako strukturalne uwarunkowanie przekształceń społeczeństw. Źródła i skutki nierówności społecznych w XXI w.

Promotor:dr hab. Barbara Gąciarz prof. AGH

Promotor pomocniczy:dr Ewa Migaczewska

Wydział Humanistyczny

Streszczenie: Nierówności społeczne to zjawisko odwiecznie towarzyszące historii społeczeństw ludzkich. Stanowi ono jedną z ich konstytutywnych cech, która określa ich ład społeczny i dynamikę rozwoju. Sprzeciw wobec nierówności społecznych i walka z nimi była jedną z sił napędowych nowoczesności, wielkich rewolucji i zmian strukturalnych, które ukształtowały współczesne społeczeństwa oparte na kapitalizmie i liberalnej demokracji. Przez wiele dekad niwelowanie nierówności społecznych, tworzenie warunków dla powstania społeczeństwa egalitarnego były istotnym aspektem działania masowych ruchów społecznych, stosunków pomiędzy klasami i warstwami społecznymi, czynnikami kształtującymi stosunki pomiędzy aktorami polityki, a także oddziałującymi na stosunki ekonomiczne, relacje pracodawcy – pracownicy, dynamikę gospodarek narodowych i międzynarodowych relacji gospodarczych. Nierówności społeczne nadal pozostają istotnym czynnikiem określającym treść i dynamikę współczesnych procesów społecznych, politycznych, kulturowych, gospodarczych. Ulegają zmianom ich formy przejawiania się, wpływ na zachowania zbiorowe, skutki jakie powodują dla ładu społecznego i politycznego. Nierówności społeczne są fundamentalnym wymiarem porządku społeczno-kulturowego, który określa zdolność do pełnego zaspokajania potrzeb ludzkich i realizacji aspiracji, różnicując jednostki i grupy społeczne ze względu na szanse życia zgodnego ze standardami uznawanymi w danym społeczeństwie za godne, zapewniające dobrostan i pełny zakres uczestnictwa społecznego. Badanie nowych właściwości nierówności społecznych i ich wpływu na funkcjonowanie współczesnych społeczeństw będą stanowić główny cel projektu badawczego. Nierówności społeczne mają wiele postaci i różnorodne skutki, głównie wiążące się z rozmaitymi przejawami dezintegracji społecznej i dysfunkcjonalnych zachowań. Należą do nich np. wysoka przedwczesna śmiertelność, zły stan zdrowia, rozpowszechnienie negatywnych postaw społecznych i emocji (stres, niepokój, depresja, gniew), brak dostępu do wiedzy, wykluczenie z głównego nurtu życia społecznego, ubóstwo, brak poczucia bezpieczeństwa, brak poczucia własnej wartości i pewności siebie. Wielorakie zjawiska wynikające z nierówności będą przedmiotem eksploracji w ramach zagadnienia badawczego.

Zaplecze badawcze: WH AGH zapewnia dostęp do infrastruktury badawczej koniecznej do realizacji zarówno studiów teoretycznych (własny księgozbiór naukowy i dostęp do Biblioteki Głównej AGH; dostęp do internetowych archiwów prac naukowych i publikacji z zakresu nauk społecznych), jak i badań empirycznych. Doktoranci otrzymają podstawowe wsparcie na badania naukowe w ramach subwencji statutowej oraz wsparcie w ubieganiu się o granty badawcze w NCN.

Liczba miejsc: 2

 

3. Społeczne konstruowanie sztuki, artysty i wspólnoty artystycznej.

Promotor:dr hab. Dariusz Wojakowski

Wydział Humanistyczny

Streszczenie: Celem projektu badawczego ukazanie procesu społecznej konstrukcji sztuki i artysty w polu działań artystów wizualnych. Badania powinny być zorientowane na procesy konstruowania prawomocnych definicji sztuki i artysty, wartości zaangażowane w te procesy oraz na rozpoznanie działań i wzajemnych interakcji w zbiorowości artystów. Badania powinny mieć charakter jakościowy i odwoływać się do założeń konstruktywizmu, interakcjonizmu symbolicznego, metodologii teorii ugruntowanej i etnografii. Projekt ma poszukiwać nowych sposobów socjologicznej interpretacji środowiska artystycznego oraz uchwycenia doświadczeń i interakcji w tym środowisku w ich naturalnym kontekście, w czasie ich trwania. Zakłada się, że w wyniku badań uda się ustalić granice pola, jego właściwości i zróżnicowanie oraz przedstawić szczegółową analizę procesu konstruowania artysty.

Zaplecze badawcze: Sprzęt niezbędny do zapisu audio i wideo materiałów z badań terenowych dla realizacji projektu badawczego są powszechnie dostępne. Wydział Humanistyczny zapewnia natomiast: dostęp do biblioteki z zasobami pozwalającymi na przygotowanie teoretyczne pracy; stanowiska komputerowe z programami do analizy jakościowej danych, które są w jego wyposażeniu (Maxqda, Atlas.ti).

Liczba miejsc: 1

 

4. Tożsamości, praktyki społeczne i instytucje płci kulturowej w strukturach i kulturach społeczeństwa informacyjnego.

Promotor:dr hab. Katarzyna Leszczyńska

Wydział Humanistyczny

Streszczenie: Związek gender i szeroko rozumianego pola nowych technologii i innowacji (w tym kultury organizacyjnej, instytucji i organizacji innowacyjnych, tożsamości czy praktyk społecznych), mimo doniosłości i aktualności problematyki, jest stosunkowo rzadko przedmiotem systematycznych i pogłębionych naukowych badań w światowej socjologii; w polskich naukach społecznych jest to temat zupełnie nieobecny. Związek między płcią kulturową a polem nowych technologii widzi się często w refleksji socjologicznej w kategoriach statystycznych i przede wszystkim jednokierunkowych oddziaływań, w których to pole technologii postrzega się jako różnicujące identyfikacje czy przekonania płciowe, zaś samą płeć widzi jako zmienną niezależną. Badania realizowane w ramach tematu zwrócą uwagę na złożoność, wielowymiarowość i rekurencyjność relacji między płcią kulturową (męskością i kobiecością rozpatrywanymi zarówno w kategoriach instytucji i struktury społecznej, jak i praktyk oraz tożsamości), a polem technologii oraz na konsekwencje i realizacje tej relacji w wymiarze mikro, mezo i makrospołecznym. Analizowane będą role kobiet i mężczyzn w obrębie nauk STEM, praktyki społeczne w organizacjach innowacyjnych (w tym start-upach technologicznych i społecznych), praktyki gender mainstreaming w organizacjach ukierunkowanych na wytwarzanie nowych technologii, związki miedzy rozwojem technologicznym a praktykami wyrównywania szans i nierówności, procesy upłciowienia sektora ICT i IT.

Zaplecze badawcze: Promotorka projektu kierowała w 2019 roku badaniami jakościowymi w ramach projektu realizowanego przez Wydział Humanistyczny AGH (Szczepienie przeciwko stereotypom (The Stereotype Inoculation Model), czyli jak reprezentacja i przekonania innych kształtują gotowość kobiet do aktywności w dziedzinie IT – pilotaż badań, kierowniczka: dr Joanna Pyrkosz-Pacyna). Druga część badań jest planowana na rok 2020. W ramach badań planowane jest złożenie przez promotorkę projektu badawczego do Narodowego Centrum Nauki (konkurs Opus, kierownik: dr hab. Katarzyna Leszczyńska, wykonawczyni: dr Joanna Pyrkosz-Pacyna). W projekcie będzie przewidziane stanowisko stypendysty otwarte dla doktorantów nauk socjologicznych, zajmujących się tematyką płci kulturowej i technologii / innowacji. W drugiej połowie 2019 roku planowane jest złożenie projektu pt. ELVIRA_P / EquaL opportunities in engineering & science, Valorised by Industry, Research & Academy best Practices w ramach programu Erasmus+ Equal Opportunities in Academy, Research and Industry (KA2 Strategic Partnership Supporting Innovation - Higher Education). Projekt, jeśli otrzyma finansowanie, będzie realizowany przez 10 uczelni z Europy, w tym Wydział Humanistyczny AGH. Doktorant będzie brał udział w pracach badawczych realizowanych w projekcie.

Liczba miejsc: 1

 

5. Społeczne i kulturowe uwarunkowania innowacyjności.

Promotor:dr hab. Maria Nawojczyk, prof. AGH

Drugi promotor:dr hab. Łukasz Afeltowicz

Promotor pomocniczy:dr Seweryn Rudnicki

Wydział Humanistyczny

Streszczenie: Innowacyjność jest jednym z kluczowych wyznaczników rozwoju współczesnych społeczeństw. Socjologia, antropologia, psychologia, kognitywistyka, nauki o organizacji, a nawet geografia, poświęcają innowacyjności rosnącą uwagę. Badania w tym zakresie dotyczą pojęcia innowacji oraz ich różnorodnych uwarunkowań. Wielu badaczy rozróżnia innowacje technologiczne i społeczne. Jednakże wraz z rozwojem nowych technologii, zwłaszcza w sektorze IT coraz częściej mamy do czynienia z technologiczno-społecznym asamblażem innowacji. Ich globalny charakter zmienia metodologię badania tego zjawiska. Na podejścia i możliwości badawcze ma też wpływ pojawienie się nowych technik badawczych wynikających z rozwoju Internetu. Uwarunkowania pojawienia się innowacji mają współcześnie charakter sieciowy. Sieć tę konstytuują: poziom rozwoju gospodarczego, poziom włączenia danej gospodarki do obiegu globalnego, poziom rozwoju sektora nowych technologii, rozwój organizacji badawczych, uwarunkowania legislacyjne i finansowe działalności innowacyjnej, kulturowa skłonność danego społeczeństwa do innowacyjności. Wzajemne relacje tych uwarunkowań stanowią fascynujące pole badawcze.

Przykładowe problemy badawcze:

(1) Czynniki sprzyjające i utrudniające rozwój oraz dyfuzję innowacji prośrodowiskowych w takich obszarach jak zarządzanie odpadami, ograniczenie emisji, w tym dekarbonizacja.

(2) Innowacje socjo-techncizne a kryzys demokracji: potencjał i ograniczenia innowacji społecznych i technologicznych w obszarze demokracji i governance.

(3) Czynniki determinujące innowacyjność w obszarze medycyny i zdrowia publicznego.

(4) Społeczne i kulturowe czynniki wpływające na innowacyjność organizacji i społeczeństw, uwarunkowania procesów kreatywnych i rozwoju nowych produktów (new product development).

(5) Metodyki prowadzące do powstawania nowych i użytecznych rozwiązań (np. user-centered design, design thinking, service design) oraz sposoby ich wykorzystania w organizacjach.

Zaplecze badawcze: AGH jako wiodący uniwersytet techniczny z bogatymi praktykami badań wdrożeniowych i centrum innowacyjności samo w sobie jest ciekawym polem badawczym. Wydział Humanistyczny, na którym byłby realizowany projekt badawczy intensywnie eksploruje związki technologii i społeczeństwa. Młodych badaczy wspiera i zachęca do ubiegania się o granty badawcze w NCN.

Liczba miejsc: 2

 

6. Społeczne i kulturowe uwarunkowania energetyki rozproszonej.

Promotor:dr hab. Jacek Gądecki

Wydział Humanistyczny

Streszczenie: Współczesne systemy elektroenergetyczne zmieniają nie tylko sposoby wytwarzania i wykorzystania energii elektrycznej, ale również to, kto ją produkuje i jej używa. Nowe technologie oraz oczekiwania społeczne związane z energią rozproszoną stanowią wyzwanie dla istniejących rozwiązań biznesowych, regulacyjnych a także społecznych. Inteligentne sieci energetyczne mogą ułatwić pozyskiwanie energii ze źródeł odnawialnych, prowadząc jednocześnie do wzrostu zaangażowania społecznego i otwarcia społeczności na nowe usługi, bardziej zdecentralizowane i rozproszone wzorce produkcji, konsumpcji, własności i kontroli. Analizując czynniki kształtujące praktyki wdrażania polityk i technologii w zakresie inteligentnych sieci energetycznych, jesteśmy w stanie lepiej zrozumieć złożony charakter innowacji społeczno-technologicznej związanych z systemami innowacji, przemianami społecznymi czy ekonomią polityczną.

Przykładowe problemy badawcze:

(1) dyfuzja innowacji prośrodowiskowych w obszarze energetyki,

(2) Innowacje socjo-techniczne a lokalność i demokracja: potencjał i ograniczenia, innowacji społecznych i technologicznych w obszarze demokracji i lokalnym,

(3) kulturowe uwarunkowania funkcjonowania energetyki rozproszonej, zjawisk na styku nowych technologii energetycznych społeczeństwa w sytuacji wdrażania nowych rozwiązań?

(4) wpływ wizji przyszłości energetycznej i istniejących rozwiązań technologicznychna funkcjonowanie społeczności.

(5) prosumpcja i współdzielenie

Zaplecze badawcze: AGH jako wiodący uniwersytet techniczny z bogatymi praktykami badań wdrożeniowych i centrum innowacyjności jest miejscem interdyscyplinarnych poszukiwań. Doktorant/ka zaangażowana zostaje w prace zespołu ds. społeczno- kulturowych rozwiązań energetyki rozproszonej, który pracuje aktualnie nad społecznymi aspektami rozwoju klastrów energetycznych w Polsce (Gospostrateg).

Liczba miejsc: 1

 

7. Inteligentne miasta i inteligentne wspólnoty – społeczne aspekty rozwiązań inteligentnego miasta.

Promotor:dr hab. Jacek Gądecki

Wydział Humanistyczny

Streszczenie: Badania dotyczą założeń koncepcji Smart City oraz strategii i praktyk związanych z kształtowaniem tego środowiska życia dotykających styku nauk społecznych oraz technologii. W ramach badań wdrażana jest perspektyw socjotechnologiczna: Badania podejmowane w ramach zagadnienia traktują współczesne miasta jako inteligentne systemy oraz inteligentne wspólnoty, wskazując na różnych aktorów, w tym aktorów pozaspołecznych (ICT) w kreowaniu koncepcji smart city. Spojrzymy również na miasto jako żywe laboratorium – prezentując koncepcję living lab i jej znaczenie dla badań miejskich we współczesnym mieście.

Przykładowe problemy badawcze:

(1) nowe rozwiązania technologiczne a problemy społeczne w mieście,

(2) procesy budowania i wdrażania rozwiązań,

(3) metodologie wprowadzania innowacji, podejśce living lab,

(4) badanie akceptacji społecznej i budowa zaangażowania, konflikty miejskie

(5) polityczno-gospodarcze i kulturowe uwarunkowania procesów,

(6) wykluczenie społeczne w mieście a rozwiązania smart city

(7) jakość życia w mieście,

(8) krytyka koncepcji smart city 1.0-3.0

Zaplecze badawcze: AGH jako wiodący uniwersytet techniczny z bogatymi praktykami badań wdrożeniowych i centrum innowacyjności jest miejscem interdyscyplinarnych poszukiwań. Doktorant/ka zaangażowana zostaje w prace nad projektem human smart cities dotyczącym budowy rozwiązań służących monitorowaniu jakości życia na bazie danych pozyskiwanych od obywateli (projekt wdrożeniowy human smart cities).

Liczba miejsc: 1