Nauki o Ziemi i środowisku

1. Analiza sedymentologiczna turbidytów mułowych w Karpatach zewnętrznych

Promotor: dr hab. Anna Waśkowska

Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Karpaty Zewnętrzne zbudowane są z pokryw płaszczowinowych, w których skład wchodzą głównie utwory osadowe pochodzenia turbidytowego. Depozycja tych utworów odbywała się w mezozoiku i kenozoiku, w obrębie Basenów Zewnątrzkarpackich, w zachodniej części Oceanu Tetydy. Analiza paleogeograficzna wskazuje, że jednostki basenowe były izolowane od siebie wyniesieniami śródbasenowymi, przez co funkcjonowało całe spektrum środowisk sedymentacyjnych, w tym rozległe obszary objęte depozycją turbidytową.

Szczególnie interesującym i relatywnie słabo poznanym typem utworów w Karpatach Zewnętrznych są sekwencje zdominowane przez turbidyty mułowe. Tworzą one kompleksy, w których jednostkowe turbidyty były deponowane przy zmiennych warunkach energetycznych. Turbidyty mułowe są głównym budulcem wielu wydzieleń litostratygraficznych, występujących we wszystkich jednostkach tektonicznych Karpat zewnętrznych. Ich analiza sedymentologiczna pozwoli ustalić ich zmienność strukturalną i tekstualną, jej zależność od poszczególnych czynników środowiskowych, mechanizmy depozycji, pozycję depozycyjną w basenie oraz określić czynniki determinujące rozwój tego typu turbidytów. Dopełniające badania paleontologiczne, obejmujące autochtoniczną faunę bentoniczną, będą zmierzały do ustalenia warunków paleobatymetrycznych i paleoekologicznych panujących podczas sedymentacji mułowych turbidytów. Wyniki badań powinny zaowocować stworzeniem kompleksowego modelu sedymentacyjnego dla określonego stadium ewolucyjnego Basenów Zewnątrzkarpackich. Badania mułowych turbidytów będą koncentrowały się na wybranych wydzieleniach litostratygraficznych, a w konsekwencji regionalnych badań spodziewana jest konstrukcja modelu paleogeograficzngo dla określonego interwału czasowego.

Zaplecze badawcze: Realizacja zagadnienia badawczego opiera się na 1/ badaniach terenowych, powiązanych z kompleksową dokumentacją geologiczną, 2/ na analizach laboratoryjnych, które dostarczą podstawowego pakietu danych interpretacyjnych. Główną grupę analiz stanowią badania mikroskopowe płytek cienkich, zgładów oraz wyseparowanego materiału paleontologicznego przy wykorzystaniu lupy binokularnej, mikroskopu polaryzacyjnego, konfokalnego, katodoluminescencji oraz skaningowego. Uzupełnione one zostaną o analizy chemiczne, zmierzające do ustalenia poszczególnych komponentów mineralnych oraz składu chemicznego mułowców i iłowców.

Laboratoria oraz pracownie preparatyki funkcjonujące na Wydziale Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH są wyposażone w odpowiednią aparaturę badawczą oraz sprzęt komputerowy, który umożliwi sprawną realizację zagadnienia badawczego.

Liczba miejsc: 3

 

2. Zastosowanie pirolizy wodnej i bezwodnej do symulacji procesów generowania węglowodorów oraz samozagrzewania odpadów węglowych

Promotor: dr hab. inż. Dariusz Więcław, prof. AGH

Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Piroliza wodna w systemie zamkniętym (HP) jest jedyną metodą laboratoryjną, w której możliwe jest ilościowe określenie generowanych i wydalanych węglowodorów ciekłych (ropa) i gazowych zbliżonych jakościowo do ropy i gazu generowanych w warunkach naturalnych. Analiza potencjału naftowego skał przed i po eksperymentach HP prowadzonych w różnych warunkach umożliwia skonstruowanie ścieżki przeobrażenia skały macierzystej. Wyniki badań eksperymentalnych i analitycznych mediów popirolitycznych są wykorzystywane w celu: i) określenie ilości i składu węglowodorów wygenerowanych ze skał macierzystych, ii) wyznaczenie warunków i zasięgu stref krakingu ropy do gazu w zależności od typu genetycznego macierzystego kerogenu, iii) przeprowadzenie korelacji ropa naftowa – ropa wygenerowana w eksperymentach HP, gaz ziemny – gaz wygenerowany w eksperymentach HP – ustalenie potencjalnych dróg migracji węglowodorów.

Eksperymenty pirolityczne prowadzone z wodą (HP) lub bez wody (sucha destylacja - DD) dla odpadów węglowych pozwalają symulować proces ich samozagrzewania i określić ilość i skład zanieczyszczeń emitowanych do środowiska na różnych etapach tego procesu. Badania te przyczyniają się do lepszego rozpoznania i zrozumienia procesów samozagrzewania odpadów węglowych i związanych z nimi emisji zanieczyszczeń do środowiska, a tym samym doboru odpowiednich metod w celu ich ograniczenia. Badania produktów gazowych (gazy węglowodorowe, CO i CO2, związki zawierające tlen, azot i siarkę), ciekłych (węglowodory, związki organiczne zawierające tlen, siarkę i azot), rozpuszczalnych w wodzie (organicznych i nieorganicznych) i stałych uzyskanych podczas eksperymentów HP i DD będą skorelowane z zanieczyszczeniami pobranymi ze składowisk odpadów węglowych.

Zaplecze badawcze: WGGiOŚ AGH dysponuje pełnym zestawem sprzętu badawczego umożliwiającym prowadzenie eksperymentów HP i DD oraz badanie mediów popirolitycznych (analiza Rock-Eval, oznaczenie składu molekularnego produktów gazowych i ciekłych (GC-FID, GC-TCD, GC-MS, GC-MS-MS) i trwałych izotopów węgla i wodoru wybranych węglowodorów gazowych (GC-IRMS) oraz trwałych izotopów węgla ropy, bituminów, ich frakcji i kerogenu (EA-IRMS)).

Badania będą realizowane w ramach projektów:

a. Projekt NCN „Ocena ilości i składu chemicznego zanieczyszczeń emitowanych podczas procesów samozagrzewania się odpadów węglowych symulowanych pirolizą wodną i bezwodną oraz wysokotemperaturowym utlenianiem”

b. Projekt PO IR 4.1.1, „Wsparcie badań naukowych i prac rozwojowych w obszarze funkcjonowania sektora gazownictwa” – INGA

Liczba miejsc: 2

 

3. Charakterystyka barytowo-siarczkowej mineralizacji Gór Sowich

Promotor: dr hab. Jaroslav Pršek

Drugi promotorb> dr hab. Stanislav Jeleň

Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Projekt rozwiązywać będzie naukowe zagadnienia dotyczące mało znanej mineralizacji barytowo-siarczkowej ogólnie występującej na obszarze Gór Sowich. Mineralizacja ta była w przeszłości źródłem barytu jak i srebra oraz innych metali. Baryt jest materiałem deficytowym i dane pozyskane z badań uzupełnia informacje na temat genezy i wystąpienia tak ciekawej mineralizacje. Mineralizacja wydobywana była w kilka większych i mniejszych ośrodkach: Srebrna Góra, Bystrzyca Górna, Boguszów, Jeżów Sudecki, Stanisławów, Modliszów i inne. Jak dotąd istnieją tylko pojedyncze publikacje na temat mineralogii pojedynczych miejscowości i zupełnie brakuje danych na temat wrostków ciekłych, zawartości rzadkich metali (Ag, Ga, Ge, In, Cd, Au) i ich nośników. Wyniki badań publikowane czy nie wskazują na bardzo ciekawy skład mineralogiczny pojedynczych ośrodków górniczych jak i ciekawą historię powstania mineralizację barytowej. Głównym celem badań jest analiza mineralogiczno-geochemiczna żył barytowych, badania inkluzji ciekłych w minerałach przezroczystych (kwarc, baryt, kalcyt) i nieprzezroczystych (sfaleryt)mające na celu ustalenie dokładniej temperatury krystalizacji i pochodzenia roztworów oraz badania izotopów O, S, C, Sr (baryt, kwarc, węglany, chalkopiryt, sfaleryt, galena) co pomoże stwierdzić sposób powstania ciekawej hydrotermalnej mineralizacje i odtworzyć troszkę historię geologiczną tych terenów.

Zaplecze badawcze: WGGiOŚ posiada niezbędną infrastrukturę (XRD, XRF, EMPA, EDS, IR, Raman) potrzebną do planowanych badań. Przy rozwiązywaniu problemów związanych z tematem, doktorant razem z opiekunami współpracować będzie z ośrodkami naukowymi z Europy (Słowacka Akademia Nauk, Bułgarska Akademia Nauk, Uniwersytet w Jenie). Finansowanie projektu -podstawowe badania mineralogiczno-geochemiczne oraz badania izotopowe i wrostków ciekłych wspierane będzie przez Instytucje Słowackie za pomocy promotora pomocniczego. Ośrodki Słowackie posiadają infrastrukturę do badania wrostków ciekłych w minerałach przezroczystych jak i nieprzezroczystych (IR kamerę) jak i sprzęt do badań izotopowych O, S, C, Sr.

Liczba miejsc: 1

 

4. Syntetyczne analogi roztworów stałych minerałów Cu jako zaawansowane fotokatalizatory

Promotor: dr hab. inż. Maciej Manecki, prof. AGH

Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Usuwanie barwników z błękitu metylenowego (MB) z wody i odpadów wodnych jest przedmiotem wielu badań. Obecnie gwałtowna industrializacja w krajach rozwijających powoduje w wielu wypadkach wprowadzanie do wód szkodliwych zanieczyszczeń organicznych. Kolorowe ścieki pochodzące głównie z przemysłu tekstylnego, który zużywa dużą ilość wody w procesie barwienia i mycia tkanin należą do najbardziej zanieczyszczających. Oprócz aspektów estetycznych, wpływa to na zmniejszenie fotosyntezy roślin wodnych, zmniejszając przenikanie światła i obniżając poziom DO. Wśród wielu strategii fotokataliza jest uważana za najbardziej opłacalną ze względu na wykorzystanie światła słonecznego do rozkładu zanieczyszczeń organicznych.

W ostatnich latach rozwijane jest zastosowanie półprzewodników syntetyzowanych na bazie minerałów jako fotokatalizatorów do rozkładu zanieczyszczeń organicznych w wodzie i powietrzu. Gdy półprzewodnik jest napromieniowany fotonami o energii większej niż jego energia pasma wzbronionego, tworzą się pary elektron-dziura prowadzące w dalszym ciągu reakcji do powstania rodników OH• i anionowego rodnika ponadtlenkowego O2• (lub HO2• przy niższym pH). Tak wytworzone związki utleniające przechodzą szereg reakcji przekształcających barwnik w biodegradowalne półprodukty i w końcu w CO2, wodę i sole kwasów mineralnych.

Celem pracy jest synteza i charakterystyka fotokatalityczna substancji będących roztworami stałymi analogów minerałów na bazie Cu. Postawiono hipotezę, że pośrednie roztwory stałe wykazują lepsze właściwości fotokatalityczne niż czyste człony końcowe szeregów. Zostanie to osiągnięte poprzez laboratoryjną syntezę dwóch rodzajów materiałów, analogów naturalnych minerałów: a) siarkosoli Cu2 (FexMnx-1) SnS4 (półprzewodników z grupy stanninu) oraz b) hierarchicznych struktur 3D analogów szeregu libetenit Cu2PO4OH - olivenit Cu2AsO4OH. Próbki fotokatalizatora zostaną scharakteryzowane pod względem chemicznym i strukturalnym za pomocą dyfrakcji rentgenowskiej (XRD), spektroskopii Ramana, spektroskopii w podczerwieni (FTIR) i spektroskopii absorpcyjnej w zakresie widzialnym UV. Fotodegradację błękitu metylenowego wybrano jako reakcję modelową do eksperymentalnej oceny aktywności fotokatalitycznej omawianych faz i ich roztworów stałych. Wpływ izomorficznej substytucji w strukturach na właściwości fotokatalityczne zostanie określony ilościowo tak, aby zoptymalizować procedurę syntezy. Wyjaśniony zostanie też mechanizm zwiększonej aktywności fotokatalitycznej szeregów.

Zaplecze badawcze: Wyposażenie laboratoryjne i sprzęt niezbędny do syntez i do eksperymentów fotokatalitycznych został już zakupiony z innych środków. Projekt jest niskobudżetowy a odczynniki stosunkowo tanie i powszechnie dostępne. W przypadku powstania publikacji z wyników wstępnych na wczesnych etapach projektu przewidziane jest złożenie wniosku grantowego NCN Preludium.

Liczba miejsc: 1

 

5. Stratygrafia sekwencji w zastosowaniu do rekonstrukcji rozwoju plioceńsko-pleistoceńskich stożków podmorskich w centralnej części basenu Song Hong ‒ Yinggehai, odbrzeże Wietnamu

Promotor: prof. dr hab. Szczepan Porębski

Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Basen Song Hong‒Yinggehai na odbrzeżu Wietnamu jest jednym z największych basenów z rozerwania powstałych na szelfie kontynentalnym Morza Południowo-Chińskiego w wyniku prawoskrętnego ścinania w obrębie strefy uskokowej Czerwonej Rzeki. Granice basenu tworzą uskoki zrzutowe i przesuwcze aktywne w okresie 30‒5.5 Ma, a jego wypełnienia stanowi sukcesja silikoklastyczna wieku eocen‒holocen o miąższości ok. 17 km. W plioceńsko-czwartorzędowym segmencie sukcesji udokumentowano przejście systemów depozycyjnych od równiny nadbrzeżnej i szelf po skłon i stożki głębokomorskie. Przedmiotem rozprawy doktorskiej będzie zastosowanie stratygrafii sekwencji do odtworzenia ewolucji plioceńsko-czwartorzędowego systemu stożków podmorskich. Utwory te zostały zobrazowane na przekrojach sejmiki 2D i 3D i spenetrowane w 11 odwiertach poszukiwawczych zlokalizowanych w czterech blokach koncesyjnych centralnej części basenu Song Hong‒Yinggehai. Przewidywane wyniki powinny dać również sedymentologiczno-stratygraficzną podstawę dla rekomendacji co do kierunków dalszych prac przemysłu naftowego w omawianym basenie.

Zaplecze badawcze: Praca będzie wykonywana w oparciu i zdjęcia sejsmiczne 2D i 3D, profilowania geofizyki otworowej, rdzenie wiertnicze, wyniki datowań biostratygraficznej oraz opracowania archiwalne. Prace analityczne prowadzone będą na platformie Petrela w ramach licencji będących w posiadaniu Katedry Surowców Energetycznych.

 

Liczba miejsc: 1

 

6. Metodyka kompleksowych badań środowiskowo-społecznych obszarów chronionych na przykładzie małopolskich parków krajobrazowych.

Promotor: dr hab. inż. Alicja Kicińska

Promotor pomocniczy: dr inż. Marcin Guzik

Wydział Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Praca doktorska pt. „Metodyka kompleksowych badań środowiskowo-społecznych obszarów chronionych na przykładzie małopolskich parków krajobrazowych” ma za zadanie wskazać zakres niezbędnych badań środowiskowych i społecznych, które powinny być prowadzone na obszarach przyrodniczo i prawnie chronionych, jakimi są parki krajobrazowe. W ramach prowadzonych prac badawczych, na podstawie istniejących dokumentów, takich jak plany ochrony poszczególnych parków krajobrazowych, istniejących danych oraz zagrożeń środowiskowych, planuje się przeprowadzenie kompleksowych badań środowiskowych w stosunku do takich zasobów przyrodniczych jak woda, gleba, roślinność, powierzchnie skalne i powietrze, a w konsekwencji stworzenie katalogu metodyki badań dla poszczególnych komponentów środowiska. Jest to zadanie niezbędne do właściwego funkcjonowania parków krajobrazowych i oceny ich stanu środowiskowego, przekładającego się na wybór działań ochronnych. Propozycja ta będzie też podstawą do określenia zakresu monitoringu środowiskowego oraz zakresu bardziej szczegółowych badań w stosunku do niewielkich powierzchni podlegających prawnej ochronie. Stworzenie katalogu metodyki badań obszarów chronionych pozwoli na:

ujednolicone i wiarygodne porównywanie środowiskowych uwarunkowań terenów poszczególnych parków krajobrazowych w Małopolsce, a także w całej Polsce;

zdefiniowanie chłonności turystycznej i inwestycyjnej poszczególnych rejonów;

będzie podstawą badawczą do wskazywania i powoływania dodatkowych form ochrony przyrody.

Ważnym elementem pracy doktorskiej będzie również określenie zbioru badań społecznych, które w większości parków krajobrazowych nie były dotychczas prowadzone w sposób kompleksowy. Ich zakładanym rezultatem powinna być wiedza dotycząca potrzeb ze strony społeczeństwa lokalnego oraz turystów przebywających na terenach chronionych jakimi są parki krajobrazowe. Pozwoli to na jeszcze lepsze dopasowanie działalności ochroniarskiej, turystycznej i edukacyjnej.

Zaplecze badawcze: Zaplecze badawcze zapewni Wydział Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH oraz Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego.

Liczba miejsc: 1

7. Wykorzystanie systemów samouczących w sejsmofacjalnej i strukturalnej analizie danych sejsmicznych w strefach potencjalnego występowania konwencjonalnych i niekonwencjonalnych złóż węglowodorów.

Promotor: dr hab. Anna Świerczewska

Promotor pomocniczy: dr Paweł Pomianowski

Wydział Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Sztuczna inteligencja a w szczególności uczenie maszynowe to kluczowe inicjatywy technologiczne napędzające zmiany w przemyśle naftowym i gazowym. Litologiczno-facjalne zróżnicowanie mioceńskich utworów wypełniających zapadlisko przedkarpackie stwarza idealne warunki do przetestowania i wdrożenia działań z wykorzystaniem systemów samouczących czyli uczenia maszynowego. W rejonie zapadliska występują liczne konwencjonalne akumulacje gazu ziemnego. Istnieją również przesłanki sugerujące obecność nieodkrytych dotąd złóż o charakterze niekonwencjonalnym. Sygnatura sejsmiczna tych akumulacji jest różna. Jednakże, z względu na ogromną ilość danych otrzymanych metodą sejsmiki trójwymiarowej 3D, optymalna interpretacja zapisu sejsmicznego wymaga zastosowania techniki systemów samouczących do automatyzacji procesów poznawczych. Z tego właśnie powodu, w planowanej pracy doktorskiej przewiduje się implementację takich technik w interpretacji danych sejsmicznych 3D. Głównym celem pracy jest wyznaczenie najbardziej skutecznej sekwencji doboru atrybutów sejsmicznych, która zwiększy prawdopodobieństwo odkrycia złóż węglowodorów. Szczegółowa analiza sejsmiczna ukierunkowana będzie na odtworzenie architektury facji, procesów depozycyjnych i tektonicznych. Systemy samouczące wykorzystane będą zarówno na etapie interpretacji strukturalnej, jak i w późniejszych analizach sejsmostratygraficznych.

Zaplecze badawcze: Do prac testowych i rozwoju techniki systemów samouczących zostaną wykorzystane specjalistyczne, interpretacyjne programy komputerowe, znajdujące się w Ośrodku Interpretacji Sejsmicznej Geofizyki Toruń.

Liczba miejsc: 1

8. Racjonalne gospodarowanie wodami w świetle przepisów prawnych o zasięgu globalnym i lokalnym. Doświadczenia dobrych praktyk w dobie odczuwanego deficytu wód związanego ze zmianami klimatycznymi.

Promotor: dr hab. inż. Barbara Tomaszewska, prof. AGH

Wydział Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Racjonalne gospodarowanie wodą to wyzwanie XXI wieku. Zapewnienie dostępu mieszkańcom planety do czystej wody, gospodarka wodna, to zagadnienia kluczowe dla naszej cywilizacji (Biggs i in., 2015). Wszyscy zdajemy sobie sprawę z ich wagi, ale często, inne bieżące problemy powodują, że nie postrzegamy tej kwestii jako kluczowej w danym momencie. Tak mniej więcej zagadnienie to jest rozpatrywane przez statystycznego obywatela, ale niestety też na poziomie Państwa, które dużo uwagi poświęca przede wszystkim problemom bieżącym, a nie tym które mogą okazać się, nawet bardzo istotne, ale w pewnym horyzoncie czasowym. Wskazuje na to, choćby informacja na stronie internetowej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, które jest od 1 stycznia 2018 roku głównym podmiotem odpowiedzialnym za krajową gospodarkę wodną. Informuje ona, że „prace nad projektem Polityki wodnej państwa do roku 2030 zostały wstrzymane i projekt nie został wprowadzony w życie ze względu na brak niezbędnych przepisów w ustawie Prawo wodne” (Wody Polskie, 2019). Dlatego istotnym zagadnieniem wydaje się dokonanie analizy regulacji prawnych, w kontekście globalnym i krajowym, w tym dyrektyw Unii Europejskiej, celem opracowania optymalnego modelu uregulowania gospodarki wodnej w Polsce, w dobie odczuwalnego deficytu wód przeznaczonych do spożycia, ale również wykorzystywanych do nawadniania upraw rolnych. Wyniki pracy doktorskiej zostaną spopularyzowane w formie publikacji ale również opracowanego nowego, programu kształcenia, na poziomie studiów podyplomowych, obejmującego kluczowe aspekty z zakresu gospodarki wodnej, zwracając szczególna uwagę na funkcjonujące już w wielu miejscach świata tzw. „dobre praktyki”. Wyniki pracy doktorskiej zostaną wdrożone w uczelni niepublicznej, w której zatrudniony jest kandydat. Przeanalizowane i zaproponowane w programie studiów regulacje prawne, będą dotyczyły przeciwdziałania takim niekorzystnym zjawiskom z zakresu gospodarki wodnej, jak: zanieczyszczenie wód spowodowane przez rolnictwo, przemysł i gospodarstwa domowe, zanieczyszczenia wywołane działalnością przemysłową, jak również nieracjonalny, nadmierny pobór wody, czy też czynniki klimatyczne, objawiające się w postaci suszy hydrologicznej lub wzrostu częstotliwości powodzi. Na istotę tych zjawisk wskazuje Ramowa dyrektywa wodna (RDW, 2000) i dyrektywa powodziowa (DP, 2007): działania na rzecz osiągnięcia dobrego stanu wód w Unii Europejskiej i ograniczenia zagrożeń powodziowych, z 2015 roku. Również wśród 17 celów wskazanych w dokumencie ONZ dla zrównoważonego rozwoju (UN Sustainable Development Goals, 2016), jeden zwraca szczególną uwagę. Jest to cel, nr 6: Czysta woda i warunki sanitarne. Aby przedstawiona analiza byłą pełna i uwzględniała rzeczywistą wagę problemów, za niezbędne w tej kwestii uważa się promowanie pracy przez doświadczonego hydrogeologa, specjalistę w dziedzinie nauk ścisłych i przyrodniczych w dyscyplinie: nauki o Ziemi i środowisku.

Zaplecze badawcze: Wydział Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH posiada bogate zaplecze badawcze niezbędne do realizacji badań objętych proponowanym zagadnieniem naukowo-badawczym. Z uwagi na fakt, iż rozprawa doktorska ukierunkowana jest na zagadnienia formalno-prawne, kluczowy w tym względzie jest dostęp do bazy bibliotecznej, obejmującej szeroki wachlarz materiałów publikowanych w formie dokumentów o charakterze legislacyjnym jak również książek i artykułów indeksowanych w kluczowych międzynarodowych bazach naukowych. W tym kontekście Biblioteka Główna Akademii Górniczo-Hutniczej umożliwia pracownikom oraz doktorantom dostęp do międzynarodowych baz bibliotecznych. Prace badawcze częściowo finansowane będą w ramach międzynarodowego projektu bilateralnego polsko-tureckiego - Integrated  management of geothermal water: recovery of energy and water/ Zagospodarowanie wód geotermalnych: odzysk energii oraz produkcja wody (akronim: GEOTHERM), finansowanego ze środków NCBiR oraz TÜBiTAK. Nr Projektu POLTUR2/1/2017 (2017-2021). Dr hab. inż. Barbara Tomaszewska, prof. AGH – Kierownik Projektu.

Liczba miejsc: 1

9. Zdefiniowanie potencjalnych kierunków zagospodarowania odpadów acetatu (octanu celulozy) wzbogaconego triacetyną, powstającego w produkcji filtrów papierosowych oraz filtrów stosowanych w innowacyjnych produktach tytoniowych.

Promotor: dr hab. inż. Ewa Adamiec

Wydział Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Przedstawiony kierunek badawczy wynika wprost z działalności spółki Philip Morris Polska S.A. w Krakowie. Jednym z materiałów, z którego w wyniku procesu produkcyjnego powstaje odpad jest octan celulozy wzbogacony triacetyną. Octan celulozy jest produktem pochodzenia naturalnego i po odpowiednim formowaniu i przygotowaniu stanowi doskonały materiał filtracyjny o wysokiej wydajności. Odpad acetatu jest trudnym do zagospodarowania materiałem. Niniejsze badania będą miały na celu zdefiniowania kierunków zagospodarowania tego odpadu, które pozwolą na wydłużenie cyklu życia tego materiału, zmniejszenia negatywnego wpływu na środowisko oraz lepsze zagospodarowanie odpadu zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami wg Ustawy o odpadach. Analiza źródeł literaturowych oraz wstępne badania materiału pozwalają na zdefiniowanie 3 kierunków badawczych:

- Wykorzystanie odpadu acetatu do tworzenia materiałów filtracyjnych wykorzystywanych w innych gałęziach gospodarki.

- Wykorzystanie odpadu acetatu, jako substytutu czystego acetatu stosowanego do produkcji tworzyw wykorzystywanych do produkcji np. oprawek okularów, pokrowców na urządzenia mobilne, elementów małej architektury w biurach (ścianki wygłuszające, przegrody stanowisk biurowych) oraz innych przedmiotów codziennego użytku.

- Stosowanie acetatu, jako materiału do badań nad wzbogacaniem filtrów poprzez nanoszenie nanocząsteczek mineralnych oraz jonów metali.

Tak rozległe kierunki zagospodarowania niniejszego odpadu wynikają z faktu, że jest to materiał pochodzenia naturalnego charakteryzujący się łatwością formowania (zarówno poprzez wtryskiwanie jak i wytłaczanie), łatwością barwienia, dobrą stabilnością wymiarową, możliwością tworzenia przedmiotów o dobrej odporności na zarysowania, wysokiej estetyce powierzchni oraz wysokiej przeźroczystości. Materiał ten posiada udowodniony potencjał biodegradacji.

Zaplecze badawcze: Skaningowa mikroskopia elektronowa z detektorem EDS (JEOL JCM-6000 Neoscope II), mikrosonda elektronowa (EPMA) (FEI Quanta 200 FEG), spektrometr podczerwieni z mikroskopem Ramana (NICOLET 6700 ThermoScientific, DXR Raman Mikroskop Thermo Scientific) ,, Dyfrakcja rentgenowska (XRD SmartLab (9 kW) RIGAKU z kamerą wysokotemperaturową HTK 1200, Miniflex 600 RIGAKU, APD X'Pert Pw3020 PHILIPS), fluorescencja rentgenowska (PRIMINI RIGAKU), Sektrometr masowy z plazmą indukcyjnie wzbudzoną (ICP-MS Perkin Elmer ELAN 6100) i atomowa spektroskopia absorpcyjna (iCE3000 Thermo Fisher Scientific)

Liczba miejsc: 1

10. Mineralogiczna i geochemiczna charakterystyka mineralizacji 3T z obszaru Kibara Belt w Afrycie Środkowej.

Promotor: dr hab. Jaroslav Pršek

Wydział Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Projekt rozwiązywać będzie problemy dotyczące geochemii, mineralogii oraz procesów złożotwórczych mineralizacji 3T (tin - Sn, tungsten - W, tantal - Ta) związanych z cynonośnymi granitami G4 obszaru Kibara Belt w Afrycie Środkowej. W obrębie jednostki Kibara Belt obecnie eksploatowane są trzy podstawowe typy mineralizacji: różne typy pegmatytów (Nb-Ta ± Sn, W), greiseny i albityty (Sn, W albo Nb-Ta-Sn) oraz złoża żyłowe (Sn, W). Zawartości metali (3T, Li, Be, Rb, Cs) i mineralogia samotnych leukogranitów G4 nie zostały jak dotąd zbadane. Kompleksowe zbadanie mineralogii oraz geochemii zmineralizowanych granitów oraz złóż pegmatytowych i żyłowych z nimi związanych będzie miało olbrzymie znaczenie dla ocenie potencjału obszarów kruszconośnych. Rozwiązanie problemów genezy mineralizacji za pomocą badania składu mineralnego granitów, geochemii minerałów kruszcowych oraz towarzyszących, izotopów Sm/Nd, O, Lu/Hf, Re/Os i wrostków ciekłych w minerałach kruszcowych i podstawowych minerałach płonnych pozwoli na określenie dokładnej genezy mineralizacji 3T występujących w rejonie Afryki Środkowej. Badanie składu chemicznego kasyterytu i Nb-Ta minerałów za pomocą mikrosondy oraz LA-ICP-MS pozwoli na lepszą ocenę złóż pod względem wykorzystania pierwiastków rzadkich/krytycznych (In, REE, Li, Be, Rb, Cs, Mo). Do celów określenia genezy mineralizacji oraz ich strefowości, odległości od źródła roztworów można wykorzystać także obecność minerałów grupy turmalinu, minerału o zróżnicowanym kształcie, paragenezie, składzie chemicznym i mineralogicznym co pozwoliłoby na dokładniejszą ocenę potencjału badanych obszarów pod względem występowania różnych genetycznych typów mineralizacji. Skład mineralny badanych skał, w tym charakterystyka minerałów płonnych i kruszcowych, jak również ich skład mineralny oraz ich paragenezy pozwolą na rozwiązanie problemu określenia źródła metali (jedno lub kilka źródeł mineralizacji). W samotnych granitach cynonośnych oraz ich częściach zmineralizowanych typowe są alteracje, których rozpoznanie pozwoli lepiej przygotować model genetyczny mineralizacji 3T.

Zaplecze badawcze: WGGiOŚ posiada niezbędną infrastrukturę (XRD, XRF, EMPA, EDS, IR, Raman) potrzebną do planowanych badań. Przy rozwiązywaniu problemów związanych z tematem, doktorant razem z opiekunem i pracodawcą współpracował będzie z ośrodkami naukowymi z Europy (Uniwersytet w Leoben, Słowacja Akademia Nauk, Bułgarska Akademia Nauk, Uniwersytet w Lulea) oraz firmami i instytucjami naukowymi z Afryki (Ngali Mining, Rwanda Mining Board, Ministry of Mininig, Uniwersytet w Kigali). W chwili obecnej firma Proxis prowadzi prace prospekcyjne na terenie Rwandy, gdzie zidentyfikowano obszary z mineralizacją Nb-Ta, Sn oraz W, które mogą posłużyć jako obszary modelowe. Szczególnie interesujące są obszary środkowo-wschodnie (Kayonza, Gatsibo, Rwamanga) oraz centralne (Kamonyi, Gasabo). Współpraca pomiędzy wyżej wymienionymi ośrodkami niezbędna będzie do uzyskania potrzebnych danych w celu rozwiązania problemu naukowego. Finansowanie projektu szczególnie prac terenowych, modelowanie, podstawowych badań mineralogiczno-geochemicznych oraz badan izotopowych wspierane będzie przez firmy prywatne działające na terenie Rwandy. Natomiast część badań izotopowych oraz badania wrostków ciekłych zapewnione będą przy udziale zagranicznych instytucji naukowych. Spółka ma dostęp do ICP-OES oraz przenośnego analizatora XRF, który pozwala wykonywać szybkie badania polowe w celu lepszego zbadania obszaru występowania mineralizacji 3T.

Liczba miejsc: 1

11. Analiza możliwości magazynowania wodoru w kawernach solnych w zależności od budowy geologicznej i głębokości posadowienia komory (Możliwe drogi ucieczki wodoru magazynowanego w kawernach solnych w ujęciu mineralogiczno-petrograficznym).

Promotor: dr hab. inż. Krzysztof Bukowski

Promotor pomocniczy: dr Jacek Wachowiak

Wydział Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Celem badań będzie określenie własności skał występujących w wysadach solnych i pokładowych złożach soli w Polsce, pod kątem możliwości magazynowania wodoru w kawernach solnych. Badaniami mineralogiczno-petrograficznymi poddawane będą różne typy skał występujących w obrębie serii solnych, zarówno czyste sole kamienne, w których wodór będzie magazynowany, ale także skały płonne i towarzyszące (sole potasowo-magnezowe, anhydryty, gipsyty, iłowce, mułowce, zubry, brekcje o zróżnicowanym składzie i inne). Badania te będą polegały na pobraniu prób z rdzeni wiertniczych z różnych wysadów i złóż pokładowych formacji cechsztyńskiej w Polsce, pogrupowaniu prób w zależności od ich składu mineralno-petrograficznego i ich właściwości. Następnie określona będzie możliwość ucieczki wodoru z kawerny magazynowej, w określonych warunkach ciśnienia i temperatury. Szczegółowym badaniom przepuszczalności zostaną poddane zarówno skały solne jak również, przewiduje się zbadanie pod tym względem kamienia cementowego. Na podstawie tych badań będzie możliwe określenie drogi ucieczki wodoru w obrębie soli kamiennych zależnie od ich krystaliczności, struktury i tekstury mikroskopowej, domieszek, zawartości części nierozpuszczalnych, czystości soli, obecności inkluzji ciekło-gazowych, czy stopnia diagenezy i rekrystalizacji tych skał. W ramach zadania badawczego planowane jest stworzenie aparatury, dzięki której będzie możliwe poddanie wybranych prób soli kamiennych i skał płonnych działaniu wodoru pod ściśle przyjętym ciśnieniem i temperaturą, które będą zbliżone do warunków panujących w kawernach magazynowych. Takie badania mogą być w przyszłości niezbędne do stworzenia modelu komputerowego kawerny przeznaczonej do magazynowania wodoru.

Zaplecze badawcze: Zaplecze badawcze zostanie zaoferowane przez AGH WGGiOŚ (głównie badania o charakterze mineralogiczno-petrograficznym) oraz przez Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Górnictwa Surowców Chemicznych CHEMKOP Sp. z o.o. Firma brała udział od roku 2015 w projekcie badawczym HESTOR "Magazynowanie energii w postaci wodoru w kawernach solnych". W ramach projektu rozważane były takie aspekty jak: magazynowanie energii elektrycznej z OZE w postaci wodoru, jego transport oraz wykorzystanie jako bezemisyjnego paliwa w celu powtórnego wytworzenia energii elektrycznej dla pokrycia zapotrzebowania szczytowego, także w ogniwach paliwowych. W związku z tym, istnieje możliwość wykorzystania wiedzy i doświadczenia pracowników CHEMKOP-u w dziedzinie projektowania kawern solnych przeznaczonych do magazynowania wodoru. Firma posiada zaplecze badawcze w postaci laboratorium chemicznego (badania własności fizykochemicznych soli i solanek) oraz laboratorium badań górniczych, gdzie można wykonywać analizy dotyczące ługowalności soli, określenia ilości części nierozpuszczalnych oraz wykonywać badawcze modele komór ługowanych w dużych blokach soli kamiennej. Ponadto, laboratorium oferuje testy wytrzymałości doraźnej w jednoosiowym i trójosiowym stanie naprężeń w zakresie temperatur od 20°C do 90°C oraz testy reologiczne. Istnieje również możliwość realizacji i uzyskania finansowania części badań w ramach grantu.

Liczba miejsc: 1

12. Opracowanie metod modelowania 3D wyrobisk na potrzeby rozliczania wydobycia złoża.

Promotor: dr hab. inż. Mariusz Młynarczuk

Wydział Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Przedmiotem badań będzie opracowanie metodyki trójwymiarowego modelowania wyrobisk górniczych z rejonu wydobywczego soli kamiennej do celów związanych z planowaniem eksploatacji i rozliczaniem produkcji górniczej. Dotychczasowa metoda modelowania wyrobisk polega, w dużej części, na ręcznym przetworzeniu danych w oprogramowaniu zewnętrznym. Dodatkowo wynikowy model obarczony jest błędami wynikającymi z zastosowania modelu TIN (nieregularnej siatki trójkątów) oraz brakiem wystarczającej ilości danych. Stąd też obszarem tematycznym będzie zbadanie możliwości wysoce zautomatyzowanego procesu tworzenia i aktualizacji modelu 3D wybranych wyrobisk górniczych wraz z późniejszym zastosowaniem do rozliczania wydobycia złoża. Zadanie to będzie realizowane w oparciu o wiedzę z zakresu geodezji, teledetekcji, przetwarzania danych, geologii a także programowania. Główną korzyścią wynikającą z prowadzonych badań będzie możliwość rozliczania robót górniczych. Poprzez powiązanie utworzonego w pracy modelu wyrobisk z modelami geologicznymi otrzymać będzie można również informacje dotyczące aktualnej produkcji poszczególnych gatunków soli kamiennej. Innym ważnym aspektem utworzenia modelu będzie możliwość dokładnego projektowania drążonych wyrobisk z uwzględnieniem wszystkich wymogów bezpieczeństwa.

Zaplecze badawcze: Projekt realizowany będzie we współpracy AGH – KGHM. Katedra Geoinformatyki i Informatyki Stosowanej AGH dysponuje wysokowydajnym sprzętem komputerowym (stacje graficzne typu Blade serwer, klastry obliczeniowe, itp.) oraz specjalistycznym oprogramowaniem. Sprzęt ten zostanie wykorzystany do prowadzenie zaawansowanych obliczeń numerycznych oraz modelowania 3D wyrobisk. Ze strony KGHM zapewniony zostanie niezbędny sprzęt pomiarowy: skaner mobilny 3D Zeb-HORIZON (+ niezbędne oprogramowanie), tachymetr (+ niezbędne oprzyrządowanie),, az oprogramowanie specjalistyczne:, CAE Studio 3, CAE Studio RM, Bentley Microstation CONNECT, Bentley Microstation V8i Select Series 4, Bentley Map V8i Select Series 4, GeoSLAM Hub, JRC 3D Reconstructor 3, SCENE 2019. Posiadany przez obydwie jednostki sprzęt zapewnia przeprowadzenie badań niezbędnych do wykonania pracy doktorskiej.

Liczba miejsc: 1

13. Identyfikacja stref akumulacji węglowodorów na podstawie współzależności litofacji, parametrów petrofizycznych, nasyceń mediami złożowymi i parametrów elastycznych w ośrodku skalnym.

Promotor: dr hab. inż. Michał Malinowski, prof. PAN

Promotor pomocniczy: dr inż. Krzysztof Sowiżdżał

Wydział Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Proponowane zagadnienie badawcze dotyczy optymalizacji interdyscyplinarnej metodyki przestrzennej charakterystyki wybranych obszarów poszukiwawczych w procesie identyfikacji stref akumulacji węglowodorów na podstawie spójnego obrazu analizowanej strefy, poprzez integrację cech i właściwości ośrodka skalnego z parametrami elastycznymi. W proponowanym projekcie przeanalizowany zostanie wpływ wybranych cech i właściwości ośrodka skalnego (np. gęstość, porowatość, kruchość) ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju medium nasycającego, na przebieg fali podłużnej i poprzecznej oraz ich relacje z parametrami elastycznymi (prędkością i impedancja fali P i S, parametrami Lamé’go, współczynnikiem sprężystości objętościowej, modułem sprężystości poprzecznej, modułem Younga i współczynnikiem Poissona) w obrębie poszczególnych litofacji, a także z uwzględnieniem zjawiska anizotropii. Zdefiniowane współzależności oparte na danych charakteryzujących się odmienną rozdzielczością; dane otworowe (krzywe geofizyki wiertniczej) i wyniki pomiarów laboratoryjnych, zostaną uśrednione i zintegrowane z danymi sejsmicznymi do celu rozwiązania trzech głównych zadań, w strefach międzyotworowych:

charakterystyki przestrzennej wybranych cech fizycznych analizowanego ośrodka geologicznego (w tym porowatości, nasyceń i podatności na szczelinowanie);

zidentyfikowania stref perspektywicznych, charakteryzujących się najlepszymi parametrami złożowymi i warunkami akumulacji węglowodorów (sweet spots);

przeprowadzenie klasyfikacji hierarchicznej obszarów i miejsc optymalnych pod kątem efektywności udostępnienia obiektów złożowych.

Wykorzystanie zoptymalizowanej procedury będącej wynikiem podjętej problematyki badawczej, poruszającej zagadnienia z prężnie rozwijającej się i wdrażanej koncepcji fizyki skał (Rock Physics), pozwoli na modelowanie właściwości ośrodka skalnego z większą wiarygodnością poprzez zastosowanie szeregu teoretycznych rozwiązań w praktyce. Wiarygodne odtworzenie przestrzennej charakterystyki złoża ma istotne znaczenie w kolejnych etapach jego rozpoznania bowiem na podstawie fizycznego modelu skał i mediów złożowych szacowane są zasoby, przeprowadzane są symulacje procesów eksploatacji złóż i podejmowane są decyzje niosące za sobą poważne konsekwencje finansowe.

Zaplecze badawcze: Na potrzeby realizacji tematu badawczego, zostanie wykorzystane zaplecze sprzętowe i programowe, którym dysponuje Laboratorium Modelowania Złóż i Systemów Naftowych w Zakładzie Geologii i Geochemii INIG – PIB. Dotyczy to między innymi oprogramowania dedykowanego integracji danych i przestrzennej charakterystyce złóż (Petrel Software) oraz stacji roboczych charakteryzujących się dużą mocą obliczeniową, konieczną do realizacji proponowanej pracy. Ponad to, Zakład Geologii i Geochemii, INIG-PIB dysponuje sprzętem klasy laboratoryjnej, pozwalającym na wykonanie najbardziej zaawansowanych eksperymentów na poziomie badawczym, dostarczając dane kalibracyjne istotne w kontekście proponowanej tematyki. Realizacja badań w ramach proponowanego zagadnienia badawczego będzie odbywać się, w głównej mierze, w ramach prac statutowych oraz projektów badawczych, finansowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wykonanych z wykorzystaniem rzeczywistych danych przemysłowych. Do dyspozycji dostępna jest również międzynarodowa baza czasopism (ICI Journals Master List) oraz monografie naukowe związane z proponowaną tematyką badawczą zgromadzone przez Bibliotekę INIG – PIB. Dodatkowo, potencjalna doktorantka weźmie udział w konkursie „PRELUDIUM” gdzie starać się będzie o uzyskanie finansowania kierowanego dla osób rozpoczynających karierę naukową. Wykorzystanie wyżej wymienionej infrastruktury badawczej pozwoli w pełni na realizację tematu badawczego w zaplanowanym zakresie, a korzystanie ze sprzętu, oprogramowania i biblioteki będzie do nieograniczonej dyspozycji na czas realizacji pracy.

Liczba miejsc: 1

14. Opracowanie technologii pomiarowej do geometryzacji podziemnych kawern przeznaczonych na magazynowanie ciekłych lub gazowych węglowodorów lub sprężonego powietrza.

Promotor: dr hab. inż. Nguyen Dinh Chau, prof. AGH

Promotor pomocniczy: dr inż. Andrzej Gardeła

Wydział Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Celem zagadnienia badawczego jest udoskonalenie technologii pomiarowej echosondą do określania parametrów geometrycznych (geometryzacji) kawern podziemnych powstałych po eksploatacji złóż soli kamiennej przeznaczonych na magazynowanie węglowodorów ciekłych lub gazowych czy sprężonego powietrza. Kawerny te są udostępnione otworem wiertniczym. Zadanie to będzie realizowane poprzez wykonanie badań parametrów fizyko-chemicznych medium magazynowanego pod kątem możliwości zastosowania techniki fal ultradźwiękowych. Zostaną przebadane i wytypowane odpowiednie rodzaje przetworników ultradźwiękowych do zastosowania w systemie pomiarowym zarówno do badań geometryzacji kawerny magazynowej jak i pomiaru prędkości ultradźwięków in-situ. Kolejno wykonane zostaną badania mające na celu określenie możliwości wykonywania pomiarów geometryzacji kawern magazynowych z rurami eksploatacyjnymi. Wykonane zostaną również badania dotyczące odpowiedniego przesyłania danych pomiarowych z urządzenia wgłębnego przez kabel geofizyczny. Po opracowaniu odpowiedniej metodyki pomiarowej zostanie wytworzony prototyp urządzenia wdrożony do prac pomiarowych podjętych przez przedsiębiorstwo.

Zaplecze badawcze: OBRGSCh CHEMKOP Sp. z o.o. posiada aparaturę pomiarową służącą to testowania i kalibracji stosowanego obecnie sprzętu do pomiarów echometrycznych kawern oraz stanowisko do badania przesyłu danych pomiarowych przez kabel geofizyczny, dodatkowo posiada zaplecze techniczne o profilu mechanicznym oraz elektronicznym, gdzie możliwe jest wykonanie mechanicznych elementów konstrukcyjnych oraz prototypowych układów elektronicznych. W Firmie są wysoko wykwalifikowani pracownicy, którzy mają dużo doświadczeń w realizacji prac badawczo rozwojowych.

Liczba miejsc: 1

15. Modelowanie wyprzedzające procesów sedymentacyjnych w utworach miocenu autochtonicznego wschodniej części zapadliska przedkarpackiego.

Promotor: prof. dr hab. Szczepan Porębski

Promotor pomocniczy: dr. Piotr Dziadzio

Wydział Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska

Streszczenie: Utwory miocenu wypełniające zapadlisko przedkarpackie są od blisko 60 lat obiektem poszukiwania i eksploatacji gazu ziemnego. Jednak do tej pory nie zostały one rozpoznane pod kątem wykształcenia litofacjalnego w szerokim, regionalnym ujęciu oraz przy uwzględnieniu możliwie pełnego spektrum procesów determinujących styl sukcesji stratygraficznych i ich rozmieszczenie w basenie. Dla rozwiązania tego zagadnienia badawczego proponuje się wykonanie modelowania procesów depozycyjnych w układzie stratygraficznym (ang. stratigraphic forward modeling). Modelowanie polegać będzie na odtworzeniu w czasie procesów erozji, transportu i depozycji skalibrowanych z głównymi parametrami geologicznymi kształtującymi rozwój basenu, takimi jak: zmiany względnego poziomu morza (sumaryczny efekt subsydencji i eustatyki), rodzaj i wydajność transportu materiału klastycznego, tektonika synsedymentacyjna, paleogeografia, itp. Realizacja tego zagadnienia badawczego opierać się będzie na zgromadzeniu, przeanalizowaniu i interpretacji danych pochodzących otworów wiertniczych (rdzenie, profilowania geofizyki otworowej, biostratygrafia), zdjęć sejsmicznych oraz literatury. Zagadnienie to ma ważne znaczenie badawczo-rozwojowe, ponieważ umożliwi weryfikację dotychczasowego stanu wiedzy na temat ewolucji tektonostratygraficznej basenu mioceńskiego, wniesie nowy rodzaj informacji geologicznej (cyfrowy model rozwoju basenu), a także będzie miało istotne znaczenie dla przyszłych prac poszukiwawczych przemysłu naftowego. Do tej pory tego typu opracowania nie były dostępne w polskim obszarze badawczym.

Zaplecze badawcze: Jednostkami, które będą gwarantowały odpowiednie, wielopłaszczyznowe zaplecze badawcze dla przedstawionego projektu będą Akademia Górniczo-Hutnicza (AGH) im. St. Staszica oraz Instytut Nafty i Gazu - Państwowy Instytut Badawczy (INiG-PIB). Obie jednostki dysponują oprogramowaniem komputerowym (Petrel), potrzebnym do integracji i interpretacji danych. INiG-PIB dysponuje jednostkami obliczeniowymi przystosowanymi do przeprowadzania skomplikowanych symulacji w ramach modelowania. INiG otrzyma od właściciela oprogramowania licencję edukacyjną modułu symulacyjnego na platformie Petrela na okres realizacji projektu badawczego. Dostęp do zbiorów biblioteki AGH pozwoli na pełne wykorzystanie bogatej literatury przedmiotu. Ponadto, projekt będzie mógł być finansowany pośrednio z subwencji z MNiSW, przyznawanych INiG-PIB. Dzięki tym środkom możliwe będzie prowadzenie dodatkowych badań, wspierających realizowanie proponowanego zagadnienia badawczego.

Liczba miejsc: 1