Menu
  • Link do mapy serwisu
  • Strona główna AGH
  • News
  • AGH Main Page
 
04.09.2017

Obchody Roku Mariana Smoluchowskiego w AGH


4 września br. w Akademii Górniczo-Hutniczej odbędzie się wspólne posiedzenie Komitetu Fizyki Polskiej Akademii Nauk, Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Fizycznego oraz Forum Dziekanów Wydziałów Fizyki i Dyrektorów Instytutów. Spotkanie jest jednym z wielu wydarzeń wpisujących się w obchody ogłoszonego przez Polskie Towarzystwo Fizyczne Roku Smoluchowskiego.

Podczas posiedzenia Akademię Górniczo-Hutniczą reprezentować będą m.in. Rektor AGH prof. Tadeusz Słomka, Prorektor ds. Kształcenia AGH prof. Wojciech Łużny oraz prof. Krzysztof Kułakowski z Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej.

Program spotkania (.pdf)

al. Mickiewicza 30, Bud. główny (A-0), Aula AGH

9.30 - Odwiedziny grobu prof. M. Smoluchowskiego na Cmentarzu Rakowickim (osoby, które zgłosiły swój udział; odjazd busów z parkingu centralnego AGH)

11.00 - Uroczyste otwarcie: JM Rektor AGH prof. T. Słomka, prof. W. Łużny, prof. T. Krok, prof. K. Chałasińska-Macukow

11.15 - Wykład pt. „Akademickie Centrum Materiałów i Nanotechnologii: o zarządzaniu centrum badawczym” – prof. M. Przybylski (30 min.)

11.45 - Wykład pt. „Fluktuacje wokół nas - dziedzictwo Mariana Smoluchowskiego” – prof. P. Góra, IF UJ (35 min.)

12.20 - Przerwa kawowa – krużganki

12.45 - Wykład pt. „Narracja jako multifraktalny proces dyfuzyjny” – prof. S. Drożdż, IFJ PAN (25 min.)

13.10 - Wykład pt. „Z pism Mariana Smoluchowskiego wypisy o przypadku i przyczynowości” – prof. K. Kułakowski, WFiIS AGH (25 min.)

14.00 - Wspólny lunch (Restauracja Krakus)

15.00 - Dla osób, które zgłosiły swoją obecność:

  • Wycieczka do Synchrotronu SOLARIS (IF UJ)
  • Wycieczka do Centrum Cyklotronowego Bronowice (IFJ PAN)
  • Zwiedzanie Akademickiego Centrum Materiałów i Nanotechnologii AGH

 

Marian Smoluchowski (1872–1917)

Marian Smoluchowski urodził się 28 maja 1872 r. w Vorderbrühl koło Wiednia, w rodzinie wysokiego urzędnika cesarsko-królewskiej kancelarii w Wiedniu. Ukończył słynne Theresianum, a następnie studiował fizykę na Uniwersytecie Wiedeńskim. Po uzyskaniu stopnia doktora w 1895 r. spędził dwa następne lata za granicą, pracując w laboratoriach znanych fizyków (Gabriela Lippmanna, Lorda Kelvina oraz Emila Warburga) w Paryżu, Glasgow i Berlinie. W tym czasie wykonał pomiary skoku temperatury na granicy ściany naczynia i zawartego w nim rozrzedzonego gazu, potwierdzające przewidywania teorii kinetycznej gazów. 

Jesienią 1897 r. Smoluchowski powrócił do Wiednia, gdzie habilitował się, a następnie przeniósł się na Uniwersytet Lwowski, uzyskując w 1900 r. stanowisko profesora nadzwyczajnego w Katedrze Fizyki Teoretycznej jako najmłodszy profesor Cesarstwa Austro-Węgierskiego. 

We Lwowie, wśród innych zainteresowań, zajął się również teorią ruchów Browna. W 1904 r., wbrew powszechnie obowiązującej opinii, przedstawił argumenty potwierdzające możliwość obserwacji fluktuacji wielkości fizycznych spowodowanych ziarnistą strukturą materii. Wykazał, inną niż Albert Einstein metodą, że charakterystyczne dla opisu ruchów średnie kwadratowe przesunięcie obserwowanej cząstki jest powiązane z liczbą Avogadra i temperaturą cieczy (równanie Einsteina-Smoluchowskiego). Wyjaśnienie to przyczyniło się walnie do ostatecznego zaakceptowania przez społeczność naukową realnego istnienia atomów. 

Marian Smoluchowski był również autorem innych fundamentalnych prac dotyczących kinetyczno-molekularnej teorii materii i fizyki statystycznej: w 1906 r. zapoczątkował tworzenie teorii procesów stochastycznych, w 1908 r. wyjaśnił zjawisko opalescencji krytycznej, a także udzielił (wspólnie z A. Einsteinem) prawidłowej odpowiedzi na pytanie dlaczego niebo ma kolor niebieski. W 1913 r. opublikował ważną poznawczo i epistemologicznie inspirującą statystyczną interpretację drugiej zasady termodynamiki. Za badania eksperymentalne inspirowane tymi pracami i potwierdzające je Richard A. Zsigmondy otrzymał w 1925 r. Nagrodę Nobla z chemii, zaś w 1926 r. Jean B. Perrin z fizyki oraz Theodor H. E. Svedberg z chemii. 

Profesor Smoluchowski należał niewątpliwie do grona prekursorów wykorzystania teorii procesów stochastycznych jako fundamentalnego narzędzia do opisu zjawisk fizycznych, zaś większość obecnie używanych równań odnoszących się do fizyki mikro i nanoskali powinna nosić jego nazwisko. W 1913 r. M. Smoluchowski przyjął zaproszenie Uniwersytetu Jagiellońskiego, obejmując kierownictwo Katedry Fizyki Eksperymentalnej. Został również wybrany rektorem uniwersytetu na rok akademicki 1917/1918, jednak nie podjął funkcji. Zmarł niespodziewanie 5 września 1917 r. na dezynterię. 

Wraz z bratem Tadeuszem należał do czołówki europejskich alpinistów: wyznaczyli 24 nowe drogi w Alpach Wschodnich i dokonali 16 pierwszych wejść szczytowych. W Polsce Marian Smoluchowski położył duże zasługi dla rozwoju kwalifikowanego taternictwa, pełniąc m.in. funkcję prezesa Sekcji Taternickiej (1911–1912) zrzeszającej elitę polskich wspinaczy początku XX w. 

Niespodziewana śmierć Mariana Smoluchowskiego wywołała wielkie poruszenie w międzynarodowym środowisku fizyków. Wspomnienie ogłosił A. Sommerfeld, a także A. Einstein, wzywający do zachowania w pamięci wybitnego Polaka: Wszyscy, którzy znali Smoluchowskiego osobiście, cenili go nie tylko jako pełnego zapału uczonego, lecz także dlatego, że był szlachetnym, wrażliwym i wspaniałomyślnym człowiekiem… Los przedwcześnie położył kres jego owocnej pracy badawczej i nauczycielskiej, szanujmy jednak dalej dzieło jego i pamiętać o jego życiu. [Naturwissenschaften 5 (1917) 107-108].

 

 


All rights reserved © 2017 Akademia Górniczo-Hutnicza