Menu
  • Link do mapy serwisu
  • Pl
  • Powołanie AG
  • Founding the Mining Academy
 

Powołanie Akademii Górniczej

31 maja 1913 r. cesarz Franciszek Józef zatwierdził utworzenie wyższej szkoły górniczej w Krakowie. Fakt ten poprzedził długi ciąg starań o powołanie akademii, która miałaby kształcić inżynierów górników i hutników. W XIX wieku zwanym „wiekiem węgla i stali” Europa budowała zręby nowoczesnych państw. Najważniejszą cechą modernizujących się społeczeństw Zachodu była postępująca industrializacja. Brak państwowości od końca XVIII wieku miał ogromne znaczenie dla rozwoju gospodarczego i społecznego Polski. Kiedy w Europie Zachodniej kształtowała się gospodarka kapitalistyczna oraz struktury nowoczesnego państwa, ziemie polskie znajdowały się w obrębie zaborczych państw i niezależnie od poziomu ich rozwoju były obszarami peryferyjnymi.

Wielu światłych Polaków dostrzegało jednak konieczność włączenia Polski w procesy modernizacyjne. Zwraca uwagę zaangażowanie w ten nurt różnych środowisk. Jedną grupę stanowili politycy, członkowie Sejmu Krajowego Galicji oraz parlamentu wiedeńskiego (wśród nich dominowali arystokraci i ziemianie, uczestnicy powstań narodowych), drugą – tworzyli radni i prezydenci miasta Krakowa, trzecią – absolwenci i studenci wyższych szkół górniczych Austro-Węgier, skupieni w różnego rodzaju stowarzyszeniach inżynierów i techników, jakie zaczęły powstawać na przełomie XIX i XX wieku. Co ważne, wszystkie działania były skoordynowane i zorientowane na osiągnięcie finalnego celu – powołania w Krakowie akademii górniczej. Uważano bowiem, że tylko poprzez wykształcenie własnej elity technicznej Polska ma szanse nadrobić zapóźnienia cywilizacyjne.

Władze monarchii habsburskiej mimo istniejącej od lat sześćdziesiątych autonomii Galicji, początkowo nie były skłonne wyrażać zgody na powołanie wyższej uczelni w Krakowie. Dopiero z czasem zmieniły zdanie. Zwraca uwagę ogromne zaangażowanie, różnorodna argumentacja oraz merytoryczne przygotowanie reprezentantów strony polskiej. Do Wiednia wysyłano raporty odnoszące się do zasobów mineralnych Galicji, produktywności przemysłu galicyjskiego, perspektyw rozwojowych, a także zapotrzebowania na kwalifikowaną siłę roboczą. Drugi rodzaj argumentacji wiązał się poczuciem misji kształtowania narodowej elity niezbędnej do funkcjonowania nowoczesnego państwa i społeczeństwa. Misję akademii widać także w przygotowanym programie nauczania, który kładł nacisk na szeroką podbudowę teoretyczną, powiązaną z profesjonalnym, specjalistycznym wykształceniem i koniecznością dostarczania studentom wiedzy z dziedziny prawa, ekonomii i nauk społecznych. Trzecia kategoria argumentów to odwoływanie się do praktyki i potrzeb otoczenia.

Zadziwiające jak mądrze przed stu laty kreślono wizje wyższej uczelni powiązanej ze społecznym otoczeniem i działającym na jego korzyść. Warto może powrócić do tej argumentacji w kontekście toczącej się dyskusji nad modelem szkoły wyższej.

Wybuch wojny w 1914 r. uniemożliwił rozpoczęcie w październiku pierwszego roku akademickiego nowo otwartej uczelni. Urzędnik Magistratu prawdopodobnie porządkując dokumenty, dopisał w rogu kartki na jednym z dokumentów: „Wskutek wybuchu wojny nie otwarto akademii górniczej, cała sprawa odroczona do spokojnych czasów, 21 marca 1915 r.”.

 

Dr hab. Anna Siwik, prof. nadzw.
Prorektor ds. Studenckich

All rights reserved © 2017 Akademia Górniczo-Hutnicza