03.03.2017

Prof. Ryszard Tadeusiewicz „Człowiekiem roku 2016”


Fotorelacja z uroczystości: Zbigniew Sulima, Biuletyn AGH

Miło nam poinformować, że w plebiscycie Gazety Krakowskiej prof. dr hab. inż. Ryszard Tadeusiewicz został uhonorowany tytułem „Człowiek roku 2016”. Uroczysta gala finałowa, podczas której laureaci odebrali statuetki i dyplomy, odbyła się 3 marca br. w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.

Wyróżnienia przyznano w dwóch kategoriach – „Człowiek roku” oraz „Osobowość roku”. Tytułem „Człowiek roku” kapituła konkursowa po raz 25. uhonorowała szanowane i znane osobistości, zasłużone dla województwa małopolskiego w różnych dziedzinach, które swoimi dokonaniami rozsławiają region w kraju, a także za granicą. Z kolei tytuł „Osobowość roku” przyznano po raz pierwszy osobom, które znacząco zasłużyły się dla lokalnych społeczności  (czytelnicy wybrali laureatów osobno w Krakowie, Nowym Sączu i Tarnowie oraz w każdym z 19 powiatów województwa małopolskiego).

Prof. dr hab. inż. Ryszard Tadeusiewicz – członek rzeczywisty PAN, doktor h.c. multi urodził się 5 maja 1947 r. w Środzie Śląskiej niedaleko Wrocławia. Szkołę podstawową i średnią ukończył w Myślenicach, po czym podjął studia na Wydziale Elektrotechniki Górniczej i Hutniczej w Akademii Górniczo-Hutniczej. Podczas studiów odnotował wiele sukcesów na sesjach studenckich kół naukowych oraz uzyskał pierwsze publikacje. Studia ukończył z wyróżnieniem w 1971 r., uzyskując tytuł magistra inżyniera elektrotechnika. 

Z inicjatywy prof. Henryka Góreckiego – dyrektora Instytutu Automatyki i Elektroniki Przemysłowej AGH, po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w tym Instytucie, otwierając nowatorski w latach 70. obszar badań naukowych związanych z dyscypliną określaną współcześnie nazwą biocybernetyka i inżynieria biomedyczna. W 1973 r., dwa lata po ukończeniu studiów, otworzył w Instytucie unikatową w skali Polski jednostkę badawczo-dydaktyczną nazwaną Samodzielną Pracownią Biocybernetyki. Pomimo braku doktoratu, dużym osiągnięciem Ryszarda Tadeusiewicza było wówczas powołanie go przez rektora AGH na stanowisko p.o. kierownika wspomnianej pracowni. 

Obok rozwijania badań naukowych w zakresie biocybernetyki i inżynierii biomedycznej oraz upowszechniania wiedzy na ten temat, w formie wykładów obieralnych dla studentów AGH (które cieszyły się bardzo dużą popularnością), mgr inż. Ryszard Tadeusiewicz zaczął badania nad możliwościami przetwarzania sygnałów dźwiękowych za pomocą komputerów. W tym zakresie opublikował w pierwszej połowie lat 70. kilkanaście prac naukowych, a także zbudował pierwszy w Polsce system analogowo-cyfrowy KART 1 do wprowadzania sygnałów dźwiękowych do komputerów celem ich analizy. Do obróbki sygnałów dźwiękowych w komputerach stworzył także unikatowy język programowania ART 73b, służący do przetwarzania informacji akustycznej. Na metody związane z komputerowym przetwarzaniem dźwięków Ryszard Tadeusiewicz uzyskał patent, zaś zastosowania tych metod opisane zostały w licznych publikacjach. Wymienione osiągnięcia i nowatorskie dokonania spowodowały, że w 1973 r. mgr inż. Ryszard Tadeusiewicz został powołany do Sekcji Przetwarzania Sygnałów Komitetu Informatyki PAN. Pomimo pełnoetatowego zatrudnienia w AGH Ryszard Tadeusiewicz podjął ponadto częściowe zatrudnienie w Akademii Ekonomicznej w Krakowie, gdzie w 1974 r. wydał swoją pierwszą książkę „Elementy cybernetyki ekonomicznej”. 

W roku 1975 mgr inż. Ryszard Tadeusiewicz złożył i obronił z wyróżnieniem pracę doktorską „Wybrane zagadnienia rozpoznawania obrazów dźwiękowych”. Po uzyskaniu stopnia naukowego dr Ryszard Tadeusiewicz, poza publikowaniem wyników badań w czasopismach i materiałach konferencyjnych (przeciętnie 10 do 15 publikacji rocznie), bardzo intensywnie pisał i wydawał kolejne książki (od 3 do 5 rocznie). Ważny w karierze dra Tadeusiewicza był rok 1978, kiedy ukazały się dwie jego bardzo ważne książki: „Biocybernetyka”, która była potem wielokrotnie wznawiana (oczywiście każdorazowo aktualizowana i zmieniana) najpierw przez wydawnictwo AGH w latach 1982 i 1990, a następnie przez Ossolineum (1988) i wydawnictwo PWN (1991, 1993, 2013) oraz „Podstawy elektroniki medycznej” (wydane powtórnie w 1982 r.). Były to pierwsze zawarte opracowania na temat odpowiednio biocybernetyki i inżynierii biomedycznej wydane w języku polskim. W tym samym roku ukazała się również monografia „Głosowa łączność człowieka z maszyną cyfrową”, która była rozprawą habilitacyjną dra R. Tadeusiewicza. 

Pod koniec 1979 r. otwarty został przewód habilitacyjny dra Ryszarda Tadeusiewicza, a stopień doktora habilitowanego uzyskał w 1980 r. Głównym recenzentem w przewodzie habilitacyjnym był znany informatyk, członek Polskiej Akademii Nauk, prof. Jerzy Seidler. W swej recenzji napisał, że rozprawę habilitacyjną dra Tadeusiewicza zalicza do 10 proc. najlepszych dysertacji, jakie do tej pory czytał. Centralna Komisja Kwalifikacyjna, również uznała niezwykle wysoko przedłożoną rozprawę, uznając nadany przez Radę Wydziału stopień naukowy. Do roku 1986 niezwykle bogaty dorobek naukowy umożliwił dr. hab. Ryszardowi Tadeusiewiczowi odebranie w dniu 1 lutego 1986 r. z rąk Przewodniczącego Rady Państwa dyplomu potwierdzającego nadanie tytułu naukowego profesora. 

Po uzyskaniu tytułu profesora Ryszard Tadeusiewicz do końca 2016 r. wydał łącznie 113 książek, 1167 artykułów w czasopismach i referaty w recenzowanych materiałach konferencyjnych. Ponadto opublikował 600 artykułów i felietonów popularyzujących wiedzę. W serwisie Google Scholar odnotowanych jest  879 pozycji, których autorem jest prof. Tadeusiewicz. Zostały zacytowane 6812 razy (dane z lutego 2017 r.). Daje to Indeks Hirscha wynoszący 32. W znacznie bardziej restrykcyjnej bazie Web of Science (Core Collection) w lutym 2016 r. odnotowano tylko 187 publikacji i 830 cytowań, co daje indeks H = 17. 

Głównym osiągnięciem naukowym prof. Tadeusiewicza jest zapoczątkowanie w Polsce nowych kierunków badań naukowych, które następnie kontynuowane i rozwijane są przez duże zespoły badawcze:

  • w latach 70. zapoczątkował badania w zakresie modelowania cybernetycznego systemów biologicznych oraz innych zagadnień biocybernetyki i inżynierii biomedycznej. Wyżej wspomniano, że był on autorem pierwszych wydanych w języku polskim książek na ten temat. Prace te otworzyły szerokie pole współpracy pomiędzy technikami i medykami, co zaowocowało mnóstwem interdyscyplinarnych prac doktorskich i habilitacyjnych,
  • na początku lat 80. prowadził pionierskie prace związane z rozpoznawaniem mowy polskiej. Jego książka „Sygnał mowy” z 1988 r. jest do dzisiaj najczęściej cytowanym dziełem w tym zakresie,
  • w latach 90. prowadził prace na temat wizji komputerowej w zastosowaniach przemysłowych i zbudował pierwszy polski system analizy i rozpoznawania obrazów CESARO, a także napisał książkę „Systemy wizyjne robotów przemysłowych” (1992), a następnie książkę „Komputerowa analiza i przetwarzanie obrazów” (1997), które były i są bazą dla bardzo wielu prac doktorskich i habilitacyjnych prowadzonych w całej Polsce, 
  • podobnie było z dziedziną sieci neuronowych, którą w Polsce zapoczątkowały właśnie jego prace oraz książka zatytułowana „Sieci neuronowe”, która jest jedną z najczęściej cytowanych prac od daty jej wydania (1993) do dnia dzisiejszego. Kolejna książka „Odkrywanie właściwości sieci neuronowych przy użyciu programów w języku C#” (2007) wydana została także w Rosji „Elementarnoe vvedenie v tehnologiû nejronnyh setej s primerami program” (2011) i w USA „Exploring Neural Networks with C#” (2014),
  • w początkowych latach XXI wieku prace prof. Tadeusiewicza zapoczątkowały w Polsce badania naukowe społeczeństwa informacyjnego. Jego książka „Społeczność Internetu” miała trzy wydania w Polsce (2002, 2003, 2004), ponadto była przetłumaczona i wydana w Niemczech (2005), na Ukrainie (2005), w Rosji (2006) i na Słowacji (2008),
  • w drugiej połowie pierwszej dekady XXI wieku prof. Tadeusiewicz wprowadził nową problematykę: automatycznego rozumienia obrazów medycznych. Problematyka ta została zdefiniowana w dwóch książkach wydanych przez Springer Verlag „Medical Image Understanding Technology” (2004) i „Modern Computational Intelligence Methods for the Interpretation of Medical Images” (2008).

Jednym z wymiarów międzynarodowej aprobaty dla koncepcji i tez naukowych prof. Tadeusiewicza jest liczba zaproszeń do komitetów naukowych i rad programowych konferencji naukowych (rokrocznie od 30 do 50), a także jego udział w kształceniu kadr naukowych. Łącznie jest on:

  • promotorem 72 obronionych rozpraw doktorskich,
  • recenzentem 317 doktoratów,
  • recenzentem 162 habilitacji,
  • recenzentem 151 wniosków o tytuł profesorski.

Wyrazem międzynarodowego uznania jest także praca prof. Tadeusiewicza w redakcjach m.in. następujących czasopism naukowych: Neurocomputing – Impact factor (IF): 1.634, IEEE Transactions on Neural Networks – IF: 2.952, Automation in Construction – IF: 1.820, Applied Mathematics and Computer Science – IF: 1.317, Archives of Mining Sciences – IF: 0.319. Pracuje on również w stałych zespołach recenzentów czasopism: Bone – IF: 4.023, Artificial Intelligence in Medicine – IF: 1.767, Biomedical Signal Processing and Control – IF: 1.329, Computers in Biology and Medicine – IF: 1.302, Engineering Applications of Artificial Intelligence – IF: 1.947, European Journal of Operational Research – IF: 2.158, Journal of Computational Science – IF: 1.350, Future Generation Computer Systems – IF: 2.033, Information Sciences – IF: 2.833, Neurocomputing – IF: 1.634, Automation in Construction – IF: 1.820, Computers and Electronics in Agriculture – IF: 1.998, Applied Mathematical Modelling – IF: 1.706, Biocybernetics and Biomedical Engineering – IF: 0.208, Journal of Crystal Growth – IF: 1.603, Bulletin of the Polish Academy of Sciences Technical Sciences – IF: 0.980, Multimedia Tools and Applications – IF: 1.014, IEEE Transactions on Parallel and Distributed Systems – IF: 1.80. 

Prof. Ryszard Tadeusiewicz jest laureatem wielu nagród i wyróżnień. Najważniejsze są doktoraty honorowe dwunastu uczelni krajowych i zagranicznych, a także najwyższe odznaczenie: Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – nadany 11 listopada 2004 r. Prof. Tadeusiewicz przynależy do różnych akademii nauk (PAN, PAU, Europejska Akademia Nauk), pełnił także trzykrotnie funkcję rektora AGH, był trzykrotnie wybrany na stanowisko prezesa Krakowskiego Oddziału PAN oraz wielokrotnie wybierany w ogólnopolskich wyborach członkiem KBN i CK itp. 

Więcej informacji o prof. Ryszardzie Tadeusiewiczu dostępne jest na stronie: www.tadeusiewicz.pl